Φαινόμενο «Μαζώ»: «Πειραιώτικη μαγκιά με λίγο λούστρο», μια κατηγορία μόνος του

Γιατί ήταν τόσο δημοφιλής ο Μαζωνάκης; Η ανατομία ενός φαινομένου και η αυθεντικότητα ενός καλού λαϊκού παιδιού που παρέμεινε ο εαυτός του, παρά τη σαρωτική του επιτυχία.

Καθηγητές πανεπιστημίου, μουσικοί, άνθρωποι της διπλανής πόρτας, σημαντικά πολιτιστικά ιδρύματα όπως η Stegi, πολιτικοί, δικηγόροι, συγγραφείς, τρανς, λόγιοι και χειρώνακτες, έντεχνοι και λαϊκοί, ράπερ και ποιητές, αποχαιρετούν δημόσια τον αυθεντικό Μαζωνάκη. Ο θάνατός του σκορπά θλίψη και ο δημόσιος θρήνος αποκαλύπτει το μέγεθος του «Φαινομένου Μαζώ»: ενός καλλιτέχνη που μπορούσε να μιλήσει, με την ίδια γλώσσα, σε όλους, ανεξάρτητα από την καλλιέργεια ή τις καταβολές, το κοινωνικό, οικονομικό, μορφωτικό ή ιδεολογικό τους background.

«Δεν επέτρεψα στον εαυτό μου να γίνει κωλόπαιδο με την επιτυχία»

Σε μια παλαιότερη συνέντευξη στον Σταύρο Θεοδωράκη, ο Μαζωνάκης έλεγε κάτι που το επιβεβαιώνουν, αυτές τις μέρες, όσοι τον έχουν γνωρίσει προσωπικά: «Δεν γυρίζει τίποτα γύρω από εμένα. Δεν επέτρεψα στον εαυτό μου ούτε οι άλλοι, οι φίλοι μου, δηλαδή, μου επέτρεψαν, να γίνω κωλόπαιδο. Είχα πάντα ένα φρένο: τη Νίκαια. Αυτός που μπορεί να είναι σταρ και ταυτόχρονα να τρώει στη Νίκαια, στη μάνα του».

Στη μεγάλη επιτυχία, σε αυτήν που σε ζαλίζει, στο χρήμα και στη δόξα, η άγκυρα που τον κρατούσε για να μην τον πάρει το κύμα της φήμης στ’ ανοιχτά, ήταν οι καταβολές του, που τις σεβάστηκε, τις τίμησε, από την αρχή κιόλας της καριέρας του, όταν άρχισε να μεσουρανεί, τραγουδώντας με τους Goin’ Through για την παλιά του γειτονιά, τη Νίκαια και την Κοκκινιά.

Ο Μαζωνάκης φόρεσε Gucci, ντύθηκε Πάπας, ανέβηκε στην πίστα με ρόμπα και με φούστα, συνδύασε την ποπ, τη ραπ και το λαϊκό τραγούδι με μια ροκ μαγκιά, τραγούδησε με αυτή την μπάσα ένρινη λαϊκή φωνή Διονυσίου και Καζαντζίδη και πρόσφερε στο κοινό δεκάδες σουξέ, μεγάλες επιτυχίες που έμειναν διαχρονικές, χωρίς να χάσει ποτέ το στιλ του. Ακόμα κι όταν είχε στραβοπατήματα ή την πατούσε από ανθρώπους που τον άδειαζαν, εκθέτοντάς τον σε σκάνδαλα που άλλους θα τους έλιωναν, κατάφερνε να βγει αλώβητος από τα συντρίμμια του με δυο γρατσουνιές. Ο Μαζωνάκης εφτά φορές έπεφτε, οκτώ σηκωνόταν, τίναζε το πέτο του, ξεσκόνιζε το παντελόνι του και συνέχιζε να κάνει αυτό που ήθελε όλη του τη ζωή: να τραγουδά.

Στην ίδια συνέντευξη, ο Σταύρος Θεοδωράκης τον ρωτά γιατί τον παραδέχονται άπαντες, από τους λαϊκούς μέχρι τους έντεχνους. Τι είναι αυτό που κάνει ακόμα και τους κουλτουριάρηδες να τον βλέπουν ως outsider, να τον σέβονται, να τον αντιμετωπίζουν όχι ως έναν απλό λαϊκό τραγουδιστή με φοβερό σουξέ, αλλά ως μια αναγνωρίσιμη, ακόμα και με κλειστά μάτια, καλτ προσωπικότητα;

«Πειραιώτικη μαγκιά με λίγο λούστρο», λέει ο Θεοδωράκης. Ο Μαζωνάκης γελάει και το παραδέχεται: «Ούτε εγώ δεν το είχα σκεφτεί έτσι με δύο λέξεις. Ακριβώς αυτό το πράγμα, που το ένα να μην καβαλά το άλλο».

Τι σου βρίσκουν οι κουλτουριάρηδες; «Η αυθεντικότητά μου», απαντά. Και αυτό το κλειδί που εξηγεί όχι την τεράστια επιτυχία, αλλά τη διαχρονικότητα, τη δυναμική του φαινομένου «Μαζώ».

Δεν είναι ούτε το ταλέντο, ούτε το σοκ του ξαφνικού θανάτου, αλλά ούτε και το ότι αντιμετώπισε αντρίκεια, με θάρρος, μια σειρά σκάνδαλα που τον χτύπησαν δημόσια τα τελευταία χρόνια. Είναι ο χαρακτήρας του που τον καθιστά τόσο δημοφιλή. Τα στοιχεία δηλαδή της προσωπικότητάς του που τον έκαναν να ξεχωρίζει και να παραμένει αυθεντικός ακόμα κι όταν όλα γύρω του γύριζαν τούμπα.

Είναι ακριβώς αυτό που εύστοχα γράφει στο αποχαιρετιστήριο ποστ του στον φίλο του ο Φίλιππος Τσαγκρίδης: «Εσύ είχες πάντα κάτι ανυπότακτο μέσα σου. Έβλεπες γρήγορα και καταλάβαινες ακόμη γρηγορότερα. Βαριόσουν εύκολα ό,τι ήταν ψεύτικο, δήθεν, επιτηδευμένο και προβλέψιμο. Μπορούσες να είσαι αστείος μέχρι δακρύων και, μέσα στην ίδια κουβέντα, να πετάξεις μια φράση που άνοιγε μια χαραμάδα σε κάτι πολύ πιο βαθύ. Και πάνω απ’ όλα είχες κάτι που γίνεται όλο και πιο σπάνιο: Ήσουν αναντικατάστατα εσύ. Αναγνωρίσιμος πριν ακόμη τραγουδήσεις την πρώτη νότα. Ένας πολύ μεγάλος καλλιτέχνης με καρδιά μικρού παιδιού».

Μπορούσε να είναι αστείος μέχρι δακρύων και, μέσα στην ίδια κουβέντα, να πετάξει μια φράση που άνοιγε μια χαραμάδα σε κάτι πολύ πιο βαθύ. Ο Φίλιππος Τσαγκρίδης με αυτή φράση ακτινογραφεί πλήρως το «Φαινόμενο Μαζώ». Αυτό είναι το δυϊκό χαρακτηριστικό του στοιχείο, η πρώτη ύλη, που τον έκανε αποδεκτό από όλους. Τους προχωρημένους και τους συντηρητικούς. Ο Μαζωνάκης μιλούσε άνετα στα αλώνια και στα σαλόνια. Πόζαρε στη Vogue σαν πρίγκιπας και ταυτόχρονα ήταν αλάνι του δρόμου. Ένωνε την Πάολα και τη Γαλάνη. Τον Φοίβο των μεγάλων σουξέ της πίστας και τον Φοίβο Δεληβοριά. Είχε υψηλή αισθητική και λαϊκό αίσθημα. Μπορούσε να είναι ελαφρύς και την ίδια στιγμή να πει κάτι σοφό με μια λιτή απλή γλώσσα, οικεία στους πολλούς.

Ήταν κύριος ακόμα κι όταν έπεφτε

Ο Μαζωνάκης δεν έχανε το στιλ του ποτέ, ούτε στην επιτυχία ούτε στα σκάνδαλα, παρέμενε αυθεντικός ακόμα κι όταν βρισκόταν στο μάτι του κυκλώνα. Αυτό εξηγεί γιατί τον παραδέχονταν άνθρωποι από εντελώς διαφορετικούς χώρους και τον αποχαιρετά δημόσια ένα ετερόκλητο κοινό που μπορεί να μην άκουγε τη μουσική του ή να μην παρακολουθούσε τις εμφανίσεις του στις νυχτερινές πίστες και στα μπουζούκια, αλλά τον εκτιμούσε.

Ακόμα κι όταν θύμωνε, παρέμενε ένας καλός άνθρωπος με χιούμορ και ευαισθησία, με λαϊκές καταβολές για τις οποίες δεν ντρεπόταν, ένα άτομο που η επιτυχία δεν τον έκανε δήθεν. «Δεν ήθελα να προσβάλω κανέναν», είπε στην τελευταία του τηλεοπτική συνέντευξη στον Τάσο Τρύφωνος, «έκανα πίσω, έριχνα τον εαυτό μου, με υποτιμούσα, για να μην ενοχλήσω τους άλλους».

Ούτε έντεχνος ούτε λαϊκός, μια κατηγορία μόνος του

Όταν εμφανίστηκε, με χιούμορ, στην τηλεοπτική συνέντευξη της Δήμητρας Γαλάνη στον Νίκο Χατζηνικολάου, ο Μαζωνάκης αποκάλυψε κάτι που είχε πει η σπουδαία ερμηνεύτρια και τραγουδοποιός: «Είσαι μια κατηγορία από μόνος σου».

Ο Μαζωνάκης δεν ήταν ούτε λαϊκός ούτε έντεχνος, ήταν «Μαζωνάκης». Μια κατηγορία από μόνος του. Κάπου στο ανάμεσα, ανένταχτος κι όμως πλήρως αποδεκτός. Δεν ήταν απλώς ο εαυτός του. Κι άλλοι είναι, πολλοί, αλλά δεν έχουν κάνει το άλμα πάνω από τις κατηγοριοποιήσεις της μουσικής και τις ταμπέλες. Ήταν καλτ. Γι’ αυτό μπορούσε να βρίσκεται και στα τηλεοπτικά σόου και στην Τεχνόπολη, και στην πίστα και στον δρόμο, να τον αποχαιρετά η Stegi και η Άντζελα Δημητρίου, να τον κλαίνε και οι ποιητές και οι κομμώτριες… Και, τελικά, ο μύθος που έχτισε χρησιμοποιώντας τη δική του αλήθεια, να ανήκει και στον εαυτό του και στα όνειρά του και σε όλους μας.

• ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΔΗΣΕΙΣ 
• Γιατί ο Μαζωνάκης άρεσε από τις λαϊκές γειτονιές ως τους «κουλτουριάρηδες»: Το φαινόμενο μιας φωνής -και ψυχής- που έφτασε παντού
• Γιώργος Μαζωνάκης: Μια ζωή στο κόκκινο, αποθεώθηκε, λοιδορήθηκε, έγινε μύθος -Από το νυχτοκάματο στη Νίκαια ως το Φεστιβάλ Καννών
• «Θέλω να γυρίσω στα παλιά»: Το τραγούδι του Γιώργου Μαζωνάκη που τον συνδέει με τα παιδικά του χρόνια στη Νίκαια και την Κοκκινιά