Ποιος ήταν ο Αλέξης Σταμάτης: Οι άγνωστες πτυχές του γνωστού συγγραφέα -Γιος της Μπέτυς Αρβανίτη, πατέρας του μικρού Ερμή, σύζυγος της Εύης Σιμάτου

Θλίψη έχει προκαλέσει η είδηση του θανάτου του συγγραφέα Αλέξη Σταμάτη σε ηλικία μόλις 67 ετών, έπειτα από πολυετή μάχη με σπάνια αιματολογική ασθένεια.

Ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε μια από τις πιο πολυσχιδείς και παραγωγικές φωνές της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας: μυθιστοριογράφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος, με διεθνή παρουσία και μεταφράσεις σε πλήθος γλωσσών.

Είχε σπουδάσει Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και είχε συνεχίσει τις σπουδές του στο Λονδίνο, με αντικείμενο την αρχιτεκτονική και τον κινηματογράφο. Ήταν γιος της ηθοποιού Μπέττυς Αρβανίτη και του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη, ενώείχε αποκτήσει έναν γιο με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου, τον 7χρονο σήμερα Ερμή.

Οι Μηλιές Πηλίου, το προσωπικό του «ησυχαστήριο»

Ιδιαίτερη αδυναμία είχε στις Μηλιές Πηλίου, τόπο καταγωγής της οικογένειάς του, όπου περνούσε μεγάλα χρονικά διαστήματα μαζί με τους δικούς του ανθρώπους.

Όπως είχε πει στο Bovary.gr, το χωριό αποτελούσε το προσωπικό του «ησυχαστήριο», έναν τόπο όπου μπορούσε να επιβραδύνει τους ρυθμούς της καθημερινότητας και να ξαναβρεί την ουσιαστική επαφή με τους ανθρώπους και τη φύση.

Πώς η αρχιτεκτονική επηρέασε τη συγγραφή του

Ο ίδιος είχε εξηγήσει στο iefimerida ότι η αρχιτεκτονική τού προσέφερε τη δομή που χρειαζόταν στη συγγραφή, ενώ η επαφή του από μικρή ηλικία με τα παρασκήνια, τα γυρίσματα και τις θεατρικές πρόβες τού επέτρεψε να γνωρίσει την «κουζίνα» της τέχνης.

Ιδιαίτερα καθοριστικές θεωρούσε τις πρόβες του Μίνου Βολανάκη, τις οποίες χαρακτήριζε «πανεπιστήμιο» για τον ίδιο.

Σταθμός στην πορεία του υπήρξε η διεθνής επιτυχία της «Αμερικάνικης φούγκας», ενώ ο ίδιος δεν δίστασε να μιλήσει δημόσια και για τις προσωπικές δοκιμασίες του.

Η μάχη με τον αλκοολισμό

Σε συνέντευξή του στο iefimerida το 2017, ο Αλέξης Σταμάτης είχε μιλήσει ανοιχτά για τη μάχη του με τον αλκοολισμό, αποκαλύπτοντας ότι, εάν συνέχιζε να πίνει, οι πιθανότητες επιβίωσής του ήταν μόλις 2%.

Περιέγραφε την απόφασή του να σταματήσει ως μια απότομη αλλαγή, η οποία τον οδήγησε να ζήσει ξανά στο παρόν, μακριά από την ψευδαίσθηση που δημιουργούσε το αλκοόλ.

Όπως έλεγε, το «μοντάζ» της ζωής του είχε διαμορφωθεί από δύο αντίρροπες δυνάμεις: την τύχη και την αναγκαιότητα.

Το μυθιστορηματικό έργο του

Στη μυθιστορηματική του παραγωγή, η οποία ξεκίνησε με τον «Έβδομο ελέφαντα» το 1998, ο Αλέξης Σταμάτης ανέπτυξε έναν ιδιαίτερο συνδυασμό υπαρξιακής αναζήτησης και αστικής περιπλάνησης.

Ακολούθησαν τα έργα «Μπαρ Φλωμπέρ» (2000), «Σαν τον κλέφτη μες στη νύχτα» (2002), «Οδός Θησέως» (2003), «Ζωή» (2005), «Μητέρα στάχτη» (2005), «Αμερικάνικη φούγκα» (2006), «Βίλα Κομπρέ» (2008), «Σκότωσε ό,τι αγαπάς» (2009), «Κυριακή» (2011), «Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;» (2012), «Χαμαιλέοντες» (2013), «Μελίσσια» (2014) και «Το βιβλίο της βροχής» (2015).

Πολλά από τα βιβλία του μεταφράστηκαν και κυκλοφόρησαν στο εξωτερικό, ενισχύοντας τη διεθνή παρουσία του.

Η ποίηση και οι διακρίσεις

Παράλληλα, εξέδωσε σημαντικές ποιητικές συλλογές, μεταξύ των οποίων οι «Κόσμος γωνία» (1992), «Αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων» (1993), «Απλή μέθοδος των τριών» (1995), «Πυκνό τώρα» (1999), «Όσο πλησιάζω, το μέλλον απομακρύνεται» (2002) και «Ποτέ δεν είμαστε μόνοι» (2004).

Η συλλογή «Αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων» τιμήθηκε το 1994 με βραβείο του Δήμου Αθηναίων.

Η παρουσία του στο θέατρο

Στο θέατρο, έργα όπως «Τελευταία Μάρθα» (2003/2008), «Δακρυγόνα» (2010), «Σκότωσε ό,τι αγαπάς» (2012), «Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο» (2013) ανέδειξαν τη δραματουργική του ευαισθησία και την ικανότητά του να μεταφέρει στο σκηνικό λόγο την εσωτερικότητα των ηρώων του.

Τα θεατρικά του έργα παρουσιάστηκαν σε σημαντικές σκηνές, μεταξύ των οποίων το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης.

Αρθρογράφος και δάσκαλος δημιουργικής γραφής

Ο Αλέξης Σταμάτης υπήρξε επίσης ενεργός αρθρογράφος και δάσκαλος δημιουργικής γραφής, ενώ εκπροσώπησε την Ελλάδα σε διεθνή λογοτεχνικά προγράμματα και διοργανώσεις.

Με το πολυδιάστατο έργο του άφησε το δικό του αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα, κινούμενος με την ίδια άνεση ανάμεσα στο μυθιστόρημα, στην ποίηση, στο θέατρο και στο σενάριο.