Αυτή είναι η Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου 2027 από την UNESCO – Η πόλη που μεταμορφώθηκε με βιβλιοπωλεία

Η επιλογή της UNESCO αποτελεί μια αναγνώριση μιας βαθιάς και μακρόχρονης διαδικασίας βιβλιοφιλικού μετασχηματισμού της πόλης.

Η πόλη του Μεντεγίν στην Κολομβία ετοιμάζεται να βρεθεί στο επίκεντρο της παγκόσμιας πολιτιστικής σκηνής το 2027, καθώς η UNESCO την ανακήρυξε επίσημα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου. Η επιλογή – σύμφωνα με την αρμόδια επιτροπή – αποτελεί μια αναγνώριση μιας βαθιάς και μακρόχρονης διαδικασίας βιβλιοφιλικού μετασχηματισμού της κολομβιανής πόλης, όπου το βιβλίο και η ανάγνωση λειτούργησαν ως εργαλεία κοινωνικής αλλαγής.

Η δυναμική γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου

Η ανακοίνωση, που βασίστηκε στη σύσταση της διεθνούς επιτροπής συμβούλων του θεσμού, υπογραμμίζει τη δυναμική που έχει αναπτύξει η πόλη γύρω από την κουλτούρα του βιβλίου. Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά: τα βιβλιοπωλεία στο Μεντεγίν έχουν αυξηθεί κατά 542% τα τελευταία 70 χρόνια, ενώ η πόλη καταγράφει τον υψηλότερο δείκτη ανάγνωσης σε εθνικό επίπεδο. Και σε μια χώρα με έντονες κοινωνικές ανισότητες και ιστορικές εντάσεις, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

«Τα βιβλία λένε περισσότερα από απλές ιστορίες. Είναι πηγή δημιουργικότητας και μάθησης», δήλωσε ο γενικός διευθυντής της UNESCO, Χαλέντ Ελ-Ενανί, υπογραμμίζοντας τον ρόλο της πόλης ως παράδειγμα πολιτιστικής και αστικής αναγέννησης. «Η ανάδειξη του Μεντεγίν στέλνει ένα ισχυρό μήνυμα για το πώς ο πολιτισμός μπορεί να οικοδομήσει ειρήνη και κοινωνική συνοχή».

Επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό

Η περίπτωση του Μεντεγίν είναι χαρακτηριστική μιας πόλης που επαναπροσδιορίζει την ταυτότητά της μέσα από τον πολιτισμό. Από σύμβολο βίας και εγκληματικότητας τις προηγούμενες δεκαετίες, έχει εξελιχθεί σε διεθνές παράδειγμα καινοτομίας στον αστικό σχεδιασμό και την πολιτιστική πολιτική.

Σημαντικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση έχουν διαδραματίσει οι δημόσιες βιβλιοθήκες και τα πολιτιστικά κέντρα, πολλά από τα οποία δημιουργήθηκαν σε χώρους με βαρύ παρελθόν, όπως πρώην φυλακές ή αστυνομικές εγκαταστάσεις.

Σήμερα, η πόλη διαθέτει περισσότερα από 110 βιβλιοπωλεία και 25 βιβλιοθήκες, που λειτουργούν όχι μόνο ως χώροι γνώσης αλλά και ως καταφύγια κοινωνικής συνοχής. Σε γειτονιές που άλλοτε συνδέονταν με αποκλεισμό και βία, οι χώροι αυτοί έχουν μετατραπεί σε σημεία συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής συμμετοχής.

Η UNESCO αναγνώρισε αυτή τη στρατηγική προσέγγιση, επισημαίνοντας τη δέσμευση της πόλης στη «πολιτιστική κινητοποίηση» και την ικανότητά της να υλοποιεί μεγάλης κλίμακας πολιτιστικές δράσεις.

Ο θεσμός της Παγκόσμιας Πρωτεύουσας Βιβλίου δεν περιορίζεται σε συμβολικές εκδηλώσεις, αλλά προϋποθέτει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα δράσεων που στοχεύει στην ενίσχυση της ανάγνωσης σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και κοινωνικά στρώματα, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους και τις ευάλωτες κοινότητες.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της UNESCO για την ενίσχυση των οικοσυστημάτων ανάγνωσης παγκοσμίως. Προγράμματα όπως το «Centroamérica Lectora», που εφαρμόστηκε σε χώρες της Κεντρικής Αμερικής, έχουν ήδη δείξει ότι η πρόσβαση στο βιβλίο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Αντίστοιχες δράσεις υλοποιούνται και στην Αφρική, με έμφαση στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους, ενισχύοντας τη δημιουργία τοπικών εκδοτικών δομών.

Το Μεντεγίν γίνεται η 27η πόλη που λαμβάνει τον τίτλο από το 2001, ακολουθώντας μια μακρά λίστα που περιλαμβάνει πόλεις όπως η Μαδρίτη, η Αλεξάνδρεια, η Αθήνα και η Μπουένος Άιρες. Κάθε μία από αυτές αξιοποίησε τον θεσμό για να ενισχύσει τις πολιτιστικές της πολιτικές και να προσελκύσει διεθνές ενδιαφέρον.

Η χρονιά των εκδηλώσεων θα ξεκινήσει στις 23 Απριλίου 2027, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου και Πνευματικών Δικαιωμάτων, και αναμένεται να περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δράσεων, από φεστιβάλ και εκθέσεις μέχρι εκπαιδευτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες ενίσχυσης της συγγραφικής δημιουργίας. Στόχος είναι όχι μόνο η προβολή της πόλης αλλά και η εδραίωση μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής για την ανάγνωση και τη γραφή.