Η μεγαλύτερη συλλογή της ποπ κουλτούρας σε δημοπρασία -Αντικείμενα των Beatles, Στιβ Τζομπς, Μοχάμεντ Άλι

Πρόκειται για μια συλλογή που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια δολάρια σε αξία και περιλαμβάνει αντικείμενα που συνδέονται άμεσα με καθοριστικές στιγμές της αμερικανικής και παγκόσμιας πολιτιστικής ιστορίας.

Η συλλογή του Τζιμ Ίρσεϊ, μία από τις πιο εντυπωσιακές συγκεντρώσεις αντικειμένων της ποπ κουλτούρας που έχουν παρουσιαστεί ποτέ, άρχισε να… διαλύεται εκ των έσω τις τελευταίες ημέρες, καθώς δεκάδες εμβληματικά τεκμήρια πέρασαν σε νέους ιδιοκτήτες μέσω δημοπρασιών στη Νέα Υόρκη. Πρόκειται για μια συλλογή που εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 100 εκατομμύρια δολάρια σε αξία και περιλαμβάνει αντικείμενα που συνδέονται άμεσα με καθοριστικές στιγμές της αμερικανικής και παγκόσμιας πολιτιστικής ιστορίας.

Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνονται το κάλυμμα του τυμπάνου που χρησιμοποίησαν οι Beatles – και συγκεκριμένα ο Ρίνγκο Σταρ – στην πρώτη τους εμφάνιση στην τηλεοπτική εκπομπή του Εντ Σάλιβαν, η μπάλα βόλεϊ – ο γνωστός Wilson – από την ταινία «Ο ναυαγός», το μπαστούνι του Τζάκι Ρόμπινσον, ένα από τα πρώτα τυπωμένα αντίτυπα των Ανώνυμων Αλκοολικών, η κιθάρα του Κερτ Κομπέιν που κρατάει στο μουσικό βίντεο του «Smells Like Teen Spirit», ένα γράμμα του Στιβ Τζομπς, τα γάντια του Μοχάμεντ Άλι, καθώς και το περίφημο χειρόγραφο του «Στον δρόμο» του Τζακ Κέρουακ, ένα συνεχές ρολό χαρτιού μήκους περίπου 36 μέτρων.

«Όλα άρχισαν με την αγάπη του για τις κάρτες μπέιζμπολ»

Ο Ίρσεϊ, δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας και ιδιοκτήτης της ομάδας αμερικανικού ποδοσφαίρου Ιντιανάπολις Κολτς, πέθανε τον Ιούνιο του 2025 σε ηλικία 65 ετών. Η συλλογή του, αποτέλεσμα μιας πορείας άνω των δύο δεκαετιών, τέθηκε προς πώληση από τον οίκο δημοπρασιών Κρίστις, προσελκύοντας έντονο ενδιαφέρον από επενδυτές, συλλέκτες και εκπροσώπους μεγάλων αγοραστών.

Σύμφωνα με τον Λάρι Χολ, στενό συνεργάτη του Ίρσεϊ και επιμελητή της συλλογής για επτά χρόνια, η ενασχόληση του επιχειρηματία με τα συλλεκτικά αντικείμενα ξεκίνησε από μικρή ηλικία. «Όλα άρχισαν με την αγάπη του για τις κάρτες μπέιζμπολ. Ήταν περήφανος να τις δείχνει όταν ήταν παιδί. Καταλάβαινε ότι αυτά τα αντικείμενα μπορούν να προσφέρουν έμπνευση και χαρά», ανέφερε.

Ο Ίρσεϊ μεγάλωσε σε μια περίοδο έντονων πολιτιστικών μεταβολών στις Ηνωμένες Πολιτείες και, όπως σημειώνεται, αντιμετώπιζε τη συλλογή του όχι ως ιδιωτική ιδιοκτησία αλλά ως πολιτιστική παρακαταθήκη. Το 2001 απέκτησε το χειρόγραφο του Κέρουακ έναντι 2,4 εκατομμυρίων δολαρίων, σε μια σπάνια προσωπική του παρουσία σε δημοπρασία. Έκτοτε επένδυσε περισσότερα από 100 εκατομμύρια δολάρια για τη δημιουργία μιας συλλογής που συγκρίνεται με εκείνες μεγάλων μουσείων.

Μεταξύ των μουσικών οργάνων που συγκέντρωσε περιλαμβάνονται η τρομπέτα του Μάιλς Ντέιβις, το σαξόφωνο του Τζον Κολτρέιν, το πιάνο του Τζον Λένον και η κιθάρα του Ντέιβιντ Γκίλμορ από τον δίσκο «The Dark Side Of The Moon» των Pink Floyd.

Παράλληλα, η συλλογή περιελάμβανε τη ζώνη πρωταθλητή που κέρδισε ο Μοχάμεντ Άλι στον αγώνα «Rumble in the Jungle» το 1974, το σενάριο του Σιλβέστερ Σταλόνε για την ταινία «Ρόκι» και τους χειρόγραφους στίχους του τραγουδιού «The times they are a-changing» του Μπομπ Ντίλαν. Για τα αντικείμενα που σχετίζονται με τους Beatles, η ειδικός του οίκου Κρίστις, Ναταλί Φερνό, σημείωσε ότι «θα έπρεπε κανείς να απευθυνθεί σε κάποιο εν ζωή μέλος του συγκροτήματος για να βρει κάτι αντίστοιχο».

Κατά καιρούς, η συλλογή είχε προκαλέσει αντιδράσεις

Κατά καιρούς, η συλλογή είχε προκαλέσει αντιδράσεις. Όταν το χειρόγραφο του Κέρουακ τέθηκε προς πώληση το 2001, η πρώην σύζυγος του Νιλ Κάσαντι, προσώπου που ενέπνευσε χαρακτήρα του βιβλίου, είχε χαρακτηρίσει τη διαδικασία «ιεροσυλία», εκφράζοντας την ανησυχία ότι θα καταλήξει σε κάποιον εύπορο ιδιώτη που θα το κρατήσει μακριά από το κοινό. Ωστόσο, ο Ίρσεϊ επέλεξε διαφορετική προσέγγιση, δανείζοντας αντικείμενα σε μουσεία και οργανώνοντας από το 2021 μια περιοδεύουσα έκθεση με ελεύθερη είσοδο σε διάφορες πόλεις των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Πάντα θεωρούσε τον εαυτό του ως θεματοφύλακα αυτών των αντικειμένων», σημείωσε ο Χολ, προσθέτοντας ότι πολλοί επισκέπτες συγκινούνταν μέχρι δακρύων στην θέα αυτών των αντικειμένων.

Οι πρόσφατες δημοπρασίες στη Νέα Υόρκη ξεπέρασαν κάθε προσδοκία. Ενώ η αρχική εκτίμηση ανερχόταν σε περίπου 30 εκατομμύρια δολάρια, το συνολικό ποσό έφτασε τα 93 εκατομμύρια, με 23 νέα ρεκόρ. Η υψηλότερη τιμή καταγράφηκε για την κιθάρα του Ντέιβιντ Γκίλμορ, η οποία πωλήθηκε για περισσότερα από 14 εκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την την ακριβότερη κιθάρα που έχει πωληθεί ποτέ.

Η αναπληρώτρια πρόεδρος του οίκου Κρίστις και υπεύθυνη της δημοπρασίας, Τας Πέριν, περιέγραψε τη διαδικασία ως μια «μεταβίβαση ευθύνης». «Μιλάμε για μια διαδικασία όπου το αντικείμενο περνά στον επόμενο θεματοφύλακα, ο οποίος μπορεί να το διατηρήσει για τα επόμενα 30 χρόνια», δήλωσε.

Ανησυχίες για την τύχη τέτοιων αντικειμένων

Παράλληλα, εντείνονται οι ανησυχίες για την τύχη τέτοιων αντικειμένων σε μια αγορά όπου οι ιδιωτικές πωλήσεις και η παρουσία δισεκατομμυριούχων περιορίζουν την πρόσβαση των δημόσιων ιδρυμάτων. Η πώληση έργων τέχνης σε ιδιώτες έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα πολλά πολιτιστικά τεκμήρια να παραμένουν εκτός δημόσιας θέασης και να δανείζονται περιστασιακά.

Ωστόσο, υπάρχουν και ενδείξεις διαφορετικής πορείας. Ο επενδυτής Μπόμπι Τσέιτλιν απέκτησε κιθάρα που ανήκε στον Τζέρι Γκαρσία έναντι άνω των 11 εκατομμυρίων δολαρίων, μέσω οργανισμού που δηλώνει ότι επιδιώκει τη ζωντανή παρουσία και χρήση των οργάνων. Την επόμενη ημέρα, το όργανο χρησιμοποιήθηκε σε συναυλία στη Νέα Υόρκη.

Το χειρόγραφο του Κέρουακ αγοράστηκε από τον τραγουδιστή της κάντρι μουσικής Ζακ Μπράιαν έναντι 12 εκατομμυρίων δολαρίων και αναμένεται να εκτεθεί σε μουσείο που κατασκευάζεται στη γενέτειρα του συγγραφέα, στο Λόουελ της Μασαχουσέτης.

«Η διάσπαση της συλλογής σηματοδοτεί τη μετάβαση αυτών των αντικειμένων σε νέες διαδρομές, με την έκβασή τους να εξαρτάται πλέον από τις επιλογές των νέων κατόχων», καταλήγει με νόημα το άρθρο του περιοδικού Rolling Stone.