Υπόθεση Τοπαλούδη: Στον Άρειο Πάγο συζητείται την Τρίτη η αίτηση ενός εκ των καταδικασθέντων για επανεξέταση της απόφασης
Σχεδόν οκτώ χρόνια μετά τη δολοφονία της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο, η υπόθεση επανέρχεται στον Άρειο Πάγο, με την υπεράσπιση του ενός καταδικασθέντος να επιδιώκει επανεξέταση της απόφασης που απέρριψε την αναίρεσή του.
Η συζήτηση έχει οριστεί για την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026 στο ΣΤ΄ Ποινικό Τμήμα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει αποφασιστεί νέα δίκη ή ότι έχουν ανατραπεί οι αμετάκλητες καταδίκες για τον ομαδικό βιασμό και τη δολοφονία της 21χρονης φοιτήτριας.
Σύμφωνα με τη «Δημοκρατική» της Ρόδου, η αίτηση αφορά αποκλειστικά τον Έλληνα καταδικασθέντα και θα συζητηθεί για δεύτερη φορά, με διαφορετικό εισηγητή. Η προηγούμενη συζήτηση πραγματοποιήθηκε στις 21 Ιανουαρίου 2025, χωρίς να ακολουθήσει έκδοση απόφασης.
Στη διαδικασία αναμένεται να παραστούν ο συνήγορός του Χάρης Αμπράζης και ο Ευάγγελος Γκιούγκης, ο οποίος εκπροσωπεί την οικογένεια της Ελένης.
Η υπεράσπιση στρέφεται κατά της απόφασης 747/2024, με την οποία ο Άρειος Πάγος απέρριψε τις αιτήσεις αναίρεσης και των δύο καταδικασθέντων. Οι αναιρέσεις είχαν συζητηθεί στις 19 Σεπτεμβρίου 2023. Όπως προκύπτει από το δημοσιευμένο δικαστικό κείμενο, η απόφαση κρίθηκε και αποφασίστηκε στις 20 Φεβρουαρίου 2024 και δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στις 23 Μαΐου του ίδιου έτους.
Είχε προηγηθεί η ομόφωνη καταδίκη των δύο ανδρών από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών, στις 20 Μαΐου 2022. Σε καθέναν επιβλήθηκαν ισόβια κάθειρξη για την ανθρωποκτονία από πρόθεση και επιπλέον 15 χρόνια κάθειρξης για τον ομαδικό βιασμό, χωρίς την αναγνώριση ελαφρυντικών. Οι ίδιες ποινές είχαν επιβληθεί πρωτοδίκως στις 15 Μαΐου 2020. Η απόρριψη των αναιρέσεων κατέστησε τις καταδίκες αμετάκλητες.
Ο Χάρης Αμπράζης, ο οποίος ανέλαβε την υπεράσπιση του Έλληνα καταδικασθέντος κατά την πρωτόδικη διαδικασία το 2020, υποστηρίζει ότι η απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου παρουσιάζει σφάλματα. Κατά τον ίδιο, η αίτηση αποτελεί το τελευταίο διαθέσιμο ένδικο βοήθημα για τον εντολέα του στο εσωτερικό δίκαιο. Η συγκεκριμένη διαδικασία δεν αφορά τον δεύτερο καταδικασθέντα.
Οι ισχυρισμοί για τη συμμετοχή στο έγκλημα
Βασική επιδίωξη της υπεράσπισης είναι να αμφισβητήσει την έκταση της συμμετοχής του εντολέα της, επαναφέροντας επιχειρήματα που είχαν προβληθεί και κατά τη συζήτηση των αναιρέσεων.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται ο ισχυρισμός ότι ο καταδικασθείς είναι αριστερόχειρας. Ο συνήγορός του υποστηρίζει ότι, με βάση τη δική του ανάγνωση των ιατροδικαστικών ευρημάτων, τα περισσότερα τραύματα της φοιτήτριας παραπέμπουν σε χτυπήματα από δεξιόχειρα. Παράλληλα, επικαλείται ότι τα αποτυπώματα στο σίδερο σιδερώματος που χρησιμοποιήθηκε στην επίθεση ανήκουν αποκλειστικά στον συγκατηγορούμενο αλβανικής καταγωγής.
Ο Έλληνας καταδικασθείς παραδέχεται, σύμφωνα με την υπερασπιστική του θέση, ένα «δυνατό κροσέ», αλλά αρνείται ότι είχε την ίδια συμμετοχή με τον συγκατηγορούμενό του στην υπόλοιπη επίθεση. Αμφισβητεί επίσης ότι συμμετείχε ενεργά στη μεταφορά της βαριά τραυματισμένης Ελένης στη θάλασσα, προβάλλοντας ως επιχείρημα ότι αίμα εντοπίστηκε στα παπούτσια του άλλου καταδικασθέντος.
Στο σημείο αυτό έχει σημασία τι είχε ήδη κρίνει ο Άρειος Πάγος. Η απόφαση 747/2024 αναφέρεται ρητά στην αριστεροχειρία, χαρακτηρίζοντάς την υπερασπιστικό επιχείρημα και κρίνοντας ότι το Εφετείο την είχε αντιμετωπίσει μέσα από το συνολικό σκεπτικό του. Υπογραμμίζει επίσης ότι, με βάση τις παραδοχές για κοινή δράση και κοινό ανθρωποκτόνο δόλο, δεν απαιτούνταν να προσδιοριστούν χωριστά όλα τα χτυπήματα κάθε δράστη. Η καταδικαστική κρίση περιλάμβανε την από κοινού ρίψη της φοιτήτριας στη θάλασσα ενώ ήταν ζωντανή, με τον θάνατό της να επέρχεται από πνιγμό.
Επομένως, τα επιχειρήματα που επαναφέρει η υπεράσπιση δεν αποτελούν νέες δικαστικές διαπιστώσεις και δεν μεταβάλλουν από μόνα τους όσα έχουν γίνει δεκτά με τις καταδικαστικές αποφάσεις.
Δημοσιεύματα, τεκμήριο αθωότητας και ψηφιακά δεδομένα
Η αίτηση περιλαμβάνει ακόμη ενστάσεις για τη διεξαγωγή της δίκης και την προστασία των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου. Η υπεράσπιση επικαλείται την ανάγνωση επικριτικών δημοσιευμάτων κατά την εφετειακή διαδικασία και συνδέει την έντονη δημοσιότητα με ενδεχόμενη παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσει δημόσιες δηλώσεις αξιωματούχων και εκπροσώπων των Αρχών, υποστηρίζοντας ότι προεξοφλούσαν την ενοχή πριν ολοκληρωθεί η δικαστική κρίση. Αμφισβητεί επίσης την αξιολόγηση οπτικοακουστικού υλικού, τη συσχέτισή του με καταθέσεις και επιμέρους συμπεράσματα της ιατροδικαστικής πραγματογνωμοσύνης.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Δημοκρατικής», προβάλλονται επιπλέον δικονομικά ζητήματα σχετικά με τις ημερομηνίες και την επίδοση κλήσης, καθώς και με την παράσταση της πολιτικής αγωγής. Η υπεράσπιση υποστηρίζει ακόμη ότι δεν αξιοποιήθηκαν επαρκώς ψηφιακά δεδομένα από συσκευές της Ελένης Τοπαλούδη, μεταξύ των οποίων τέσσερα κινητά τηλέφωνα και δύο ηλεκτρονικοί υπολογιστές. Όλα τα παραπάνω αποτελούν θέσεις της υπεράσπισης, τις οποίες καλείται να αξιολογήσει το δικαστήριο στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας.
Η αντίθετη εισαγγελική πρόταση και η θέση της οικογένειας
Κατά την πρώτη συζήτηση της αίτησης, τον Ιανουάριο του 2025, η αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ελένη Κοντακτσή είχε εισηγηθεί την απόρριψή της. Είχε υποστηρίξει ότι η εφετειακή απόφαση διέθετε ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία και ότι τα αποδεικτικά μέσα είχαν αξιολογηθεί επαρκώς.
Την απόρριψη των αναιρέσεων είχε προτείνει και στην αρχική συζήτηση του 2023. Απαντώντας τότε στην επιχειρηματολογία για την επίδραση της δημοσιότητας, είχε επισημάνει ότι «οι δικαστές δεν επηρεάζονται από τα δημοσιεύματα».
Αντίθετος στην αίτηση είναι και ο συνήγορος της οικογένειας, Ευάγγελος Γκιούγκης. Η θέση του είναι ότι τηρήθηκαν οι εγγυήσεις της δίκαιης δίκης τόσο πρωτοδίκως όσο και στο Εφετείο και ότι οι ποινές στηρίζονται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Κατά την εφετειακή δίκη είχε αναφερθεί στην προσπάθεια των δύο κατηγορουμένων να μεταθέσουν ο ένας στον άλλον τις ευθύνες, συνδέοντας τη βία που υπέστη η φοιτήτρια με την αντίστασή της στον βιασμό.
Τι θα εξεταστεί την Τρίτη
Η δικάσιμος της 17ης Νοεμβρίου αφορά την αίτηση επανεξέτασης της προηγούμενης απόφασης του Αρείου Πάγου. Δεν αποτελεί αυτοτελώς νέα δίκη για την ενοχή των δύο ανδρών.
Όπως αναφέρει η «Δημοκρατική», το Τμήμα θα εξετάσει αρχικά το παραδεκτό της αίτησης και, στη συνέχεια, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις, τη βασιμότητά της. Στο επίκεντρο μπορούν να βρεθούν ζητήματα όπως η ενδεχόμενη παράλειψη απάντησης σε συγκεκριμένο λόγο αναίρεσης.
Εάν η αίτηση απορριφθεί, η απόφαση 747/2024 παραμένει σε ισχύ. Εάν γίνει δεκτή, θα απαιτηθεί νέα κρίση στα νομικά ζητήματα που θα προσδιορίσει το δικαστήριο, χωρίς αυτό να συνεπάγεται αυτομάτως ακύρωση των καταδικών ή επανάληψη της δίκης.
Δεν είναι, πάντως, βέβαιο ότι η απόφαση θα ανακοινωθεί την ίδια ημέρα. Μέχρι να υπάρξει διαφορετική δικαστική εξέλιξη, οι δύο καταδικασθέντες συνεχίζουν να εκτίουν τις ποινές τους για το έγκλημα που συγκλόνισε τη χώρα τον Νοέμβριο του 2018.