Tο NBA ετοιμάζεται να περάσει τον Ατλαντικό και να αποκτήσει μόνιμη παρουσία στην Ευρώπη. Μόνο που πίσω από το μπάσκετ βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο οικονομικό παιχνίδι, με τηλεοπτικά δικαιώματα, επενδυτικά funds, γήπεδα και νέες αγορές να βρίσκονται στο επίκεντρο.
Ο κομισάριος του NBA, Άνταμ Σίλβερ, έχει ήδη προσδιορίσει τον στόχο: η νέα διοργάνωση να κάνει πρεμιέρα τον Οκτώβριο του 2027. Μέχρι τότε, όμως, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει μια κρίσιμη παράμετρος. Θα προχωρήσει το εγχείρημα σε συνεργασία με τη EuroLeague ή οι δύο πλευρές θα βρεθούν απέναντι, διεκδικώντας ομάδες, κοινό και έσοδα;
Η EuroLeague μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις
Στο Τσερνόμπιο της Ιταλίας οι μέτοχοι της EuroLeague συζητούν το μέλλον της διοργάνωσης. Παρόντες είναι οι σύλλογοι με δικαίωμα ψήφου στη Euroleague Commercial Assets (ECA), την εταιρεία που διαχειρίζεται τα εμπορικά περιουσιακά στοιχεία της λίγκας.
Μεταξύ αυτών βρίσκονται η Ρεάλ Μαδρίτης, η Μπαρτσελόνα, η Ολίμπια Μιλάνο, ο Παναθηναϊκός, ο Ολυμπιακός, η Μακάμπι Τελ Αβίβ, η Ζάλγκιρις, η Φενέρμπαχτσε, η Αναντολού Εφές και η Μπάγερν Μονάχου, μαζί με τη διοίκηση υπό τον CEO Τσους Μπουένο.
Το NBA Europe βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα και ουσιαστικά διαμορφώνονται δύο δρόμοι. Ο πρώτος οδηγεί σε συμφωνία με το NBA και συμμετοχή στο νέο εγχείρημα. Ο δεύτερος προβλέπει αυτόνομη πορεία και ενίσχυση της EuroLeague, με επέκταση από τις 20 στις 24 ομάδες, μεγαλύτερη σταθερότητα στις άδειες συμμετοχής και πιο προβλέψιμα έσοδα. Ένα μοντέλο, δηλαδή, που θα πλησιάζει περισσότερο στη λογική μιας κλειστής λίγκας.
Το πλάνο για 16 ομάδες και το αμερικανικό μοντέλο
Το προσχέδιο του NBA Europe προβλέπει πρωτάθλημα 16 ομάδων. Οι 12 θα έχουν μόνιμη παρουσία, ενώ οι υπόλοιπες τέσσερις θέσεις θα προκύπτουν μέσω πρόκρισης.
Ο Σίλβερ έχει καταστήσει σαφές ότι το NBA δεν σκοπεύει να περιμένει επ’ αόριστον. Χαρακτήρισε το σχέδιο «ευκαιρία που παρουσιάζεται μία φορά στη ζωή» και ιστορικό εγχείρημα για τον ευρωπαϊκό αθλητισμό, επιβεβαιώνοντας παράλληλα ότι οι διαπραγματεύσεις με τη EuroLeague προχωρούν. Όπως τόνισε, μια συμφωνία θα ήταν η καλύτερη εξέλιξη για όλες τις πλευρές.
Το σχέδιο δεν περιορίζεται στο αγωνιστικό σκέλος. Το NBA θέλει να μεταφέρει στην Ευρώπη βασικά στοιχεία του επιχειρηματικού μοντέλου που εφαρμόζει στις ΗΠΑ.
Κεντρικό ρόλο θα έχουν τα διεθνή τηλεοπτικά και ψηφιακά δικαιώματα, αλλά και οι σύγχρονες αρένες, οι οποίες θα πρέπει να παράγουν έσοδα ακόμη και τις ημέρες χωρίς αγώνες. Hospitality, εστίαση, εμπορικά καταστήματα, εκδηλώσεις και συναυλίες εντάσσονται σε αυτή τη λογική.
Εξίσου σημαντικός είναι ο έλεγχος των δαπανών. Στο NBA το salary cap συνδέεται με τα έσοδα, ενώ η υπέρβαση συγκεκριμένων ορίων ενεργοποιεί τη Luxury Tax. Η EuroLeague, αντίθετα, έχει παραδοσιακά αφήσει μεγαλύτερα περιθώρια στους μετόχους της ως προς το ύψος των επενδύσεων.
«Θα φέρει νέα κεφάλαια στο ευρωπαϊκό μπάσκετ»
Ο Αντρέα Μπαρνιάνι, πρώην Νο1 του NBA Draft και σήμερα executive advisor της Lega Basket Serie A, εκτιμά ότι το NBA Europe μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής για το ευρωπαϊκό μπάσκετ, προσελκύοντας κεφάλαια και επενδυτές που διαφορετικά δεν θα έμπαιναν στην αγορά.
Ανάλογη είναι η προσέγγιση του προέδρου της ιταλικής ομοσπονδίας, Τζάνι Πετρούτσι, ο οποίος υπογραμμίζει τη βαρύτητα της επένδυσης του ισχυρότερου μπασκετικού brand στον κόσμο στην Ευρώπη. Ο ίδιος εξέφρασε την ελπίδα να υπάρξει συμφωνία με τη EuroLeague, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι, ακόμη και χωρίς αυτήν, το NBA Europe θα προχωρήσει.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Lega Basket Serie A, Μαουρίτσιο Γκεραρντίνι, χαρακτηρίζει σημαντική την ευκαιρία, επισημαίνοντας την ανάγκη κοινής στάσης για την αξιοποίησή της.
Τα αμερικανικά κεφάλαια και το ενδιαφέρον για την Ιταλία
Η οικονομική διάσταση του εγχειρήματος γίνεται ακόμη πιο εμφανής μέσα από έκθεση της iMark Holdings για τις αμερικανικές επενδύσεις στον ιταλικό αθλητισμό.
Στο ποδόσφαιρο, επενδυτές από τις ΗΠΑ ελέγχουν ήδη περισσότερο από το ένα τρίτο των κορυφαίων ιταλικών συλλόγων. Η Oaktree κατέχει το 99,6% της Ίντερ, η RedBird τη Μίλαν, η οικογένεια Φρίντκιν τη Ρόμα, ο Ρόκο Κομίσο τη Φιορεντίνα και το Krause Group την Πάρμα. Παράλληλα, ο Στίβεν Παλιούκα και η Bain Capital ελέγχουν το 55% της υπο-holding της Αταλάντα.
Ανάλογη κινητικότητα καταγράφεται και στο μπάσκετ, με αμερικανικά επενδυτικά σχήματα να έχουν αποκτήσει σημαντικά ποσοστά σε Νάπολι, Τριέστε και Πιστόια.
Η επενδυτική λογική είναι συγκεκριμένη: αγορά συμμετοχών σε ευρωπαϊκούς συλλόγους με αποτιμήσεις αισθητά χαμηλότερες από εκείνες των αμερικανικών franchises και στη συνέχεια αύξηση της εμπορικής τους αξίας και των εσόδων τους.
Στο παιχνίδι και τα funds της Μέσης Ανατολής
Η Ρομπέρτα Μαρτσενάρο Λιόν, CEO και ιδρύτρια της iMark, εκτιμά ότι πίσω από το NBA Europe βρίσκεται και μια ευρύτερη μετατόπιση κεφαλαίων προς τον ευρωπαϊκό αθλητισμό.
Σύμφωνα με την ίδια, το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ. Τα κρατικά επενδυτικά funds του Κόλπου, τα οποία έχουν ήδη αποκτήσει ισχυρή παρουσία στο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικούς παίκτες και στο μπάσκετ. Ιδιαίτερα από τη στιγμή που το NBA εμφανίζεται διατεθειμένο να επιτρέψει ακόμη και πλήρη ιδιοκτησία ομάδων από sovereign wealth funds.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το ευρωπαϊκό μπάσκετ θα μπορούσε να εξελιχθεί σε νέο πεδίο δράσης για τη διεθνή αθλητική χρηματοδότηση.
Το NBA Europe και οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το εγχείρημα, πάντως, συνοδεύεται από σημαντικά ερωτήματα. Πόσες διοργανώσεις μπορεί να υποστηρίξει οικονομικά και εμπορικά το ευρωπαϊκό μπάσκετ; Και, κυρίως, με ποιον τρόπο μπορεί ένα αμερικανικού τύπου μοντέλο να προσαρμοστεί στο νομικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Ο Λούκα Φεράρι, επικεφαλής σε παγκόσμιο επίπεδο του τομέα Sports, Talent and Entertainment της Withers, επισημαίνει ότι το salary cap μπορεί να εμπίπτει στους ευρωπαϊκούς κανόνες περί ανταγωνισμού, υπάρχουν όμως εξαιρέσεις που συνδέονται με τις συλλογικές διαπραγματεύσεις.
Με αντίστοιχες προσαρμογές θα μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και ένα σύστημα ανταλλαγών παικτών, εφόσον υπάρχει προηγούμενη συναίνεση για τις μετακινήσεις τους.
Το σημαντικότερο, πάντως, είναι ότι ένα περισσότερο συγκεντρωτικό μοντέλο δεν αποκλείει απαραίτητα την ευρωπαϊκή παράδοση του αγωνιστικού κριτηρίου. Σύμφωνα με τον Φεράρι, θα μπορούσε να συνδυαστεί ακόμη και με άνοδο και υποβιβασμό.
Το NBA, συνεπώς, δεν σχεδιάζει απλώς ακόμη μία μπασκετική διοργάνωση. Επιχειρεί να μεταφέρει στην Ευρώπη ένα ολόκληρο αθλητικό και επιχειρηματικό μοντέλο. Και πλέον το μεγάλο ερώτημα για τη EuroLeague και τους ισχυρούς συλλόγους της είναι αν θα γίνουν μέρος του ή αν θα επιλέξουν να το ανταγωνιστούν.