Σαν σήμερα, 8 Φεβρουαρίου 1981, το ελληνικό ποδόσφαιρο κόβει την ανάσα του. Στο «Γ. Καραϊσκάκης», σε μια στιγμή που θα έπρεπε να έχει μόνο φωνές, τραγούδια και πανηγυρισμούς, η Θύρα 7 γνωρίζει το πιο βαρύ σοκ που γνώρισαν ποτέ τα ελληνικά γήπεδα: 21 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους και δεκάδες τραυματίζονται.
Η μέρα ξεκινά σαν θρίαμβος για τους φιλάθλους του Ολυμπιακού. Η ομάδα έχει διαλύσει την ΑΕΚ με 6-0, σε ένα αποτέλεσμα που ξεσηκώνει τις εξέδρες και κάνει πολλούς να βιάζονται να κατέβουν, να προλάβουν μια ματιά στους παίκτες, να συνεχίσουν τους πανηγυρισμούς έξω από το γήπεδο.
Στη Θύρα 7, όμως, η έξοδος γίνεται παγίδα. Στα τελευταία σκαλιά, μέσα σε συνωστισμό, αρκεί μια πτώση για να ξεκινήσει αλυσιδωτή κατάρρευση. Το πλήθος από πίσω συνεχίζει να σπρώχνει, πολλοί δεν μπορούν να δουν τι έχει συμβεί μπροστά τους. Σύμφωνα με την επίσημη αστυνομική αναφορά όπως καταγράφεται σε μεταγενέστερες πηγές, μια πόρτα που δεν ήταν πλήρως ανοιχτή αναφέρεται ως κρίσιμος παράγοντας. Σε λίγα λεπτά, άνθρωποι ποδοπατιούνται, άλλοι παγιδεύονται στο έδαφος, και ο πανικός σαρώνει τον διάδρομο.
Ο απολογισμός είναι ασήκωτος: 21 νεκροί και τουλάχιστον 55 τραυματίες. Οι 19 χάνουν τη ζωή τους στο γήπεδο και άλλοι δύο υποκύπτουν αργότερα στα τραύματά τους στο νοσοκομείο. Οι περισσότεροι είναι νέοι, παιδιά και νεαροί άνδρες, πρόσωπα που έφυγαν από το σπίτι χαρούμενα για το γήπεδο και δεν επέστρεψαν ποτέ.
Από εκείνη τη μέρα, η Θύρα 7 παύει να είναι ένας αριθμός σε μια κερκίδα. Γίνεται μνήμη και πληγή, ένα σημείο αναφοράς για την ασφάλεια στα γήπεδα και τους κινδύνους του συνωστισμού. Κάθε χρόνο, στις 8 Φεβρουαρίου, χιλιάδες άνθρωποι επιστρέφουν στο Καραϊσκάκη για το μνημόσυνο και το προσκλητήριο των ονομάτων, φωνάζοντας το σύνθημα «Αδέρφια ζείτε, εσείς μας οδηγείτε».
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1347: Τερματίζεται ο Βυζαντινός εμφύλιος 1341-47 με συμφωνία καταμερισμού εξουσίας, όπου ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός αναγνωρίζεται ως «πρεσβύτερος» αυτοκράτορας για μια δεκαετία και ο Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος παραμένει συναυτοκράτορας.
1692: Στο πουριτανικό χωριό Σάλεμ της Μασαχουσέτης, ο γιατρός της κοινότητας, Γουίλιαμ Γκρίγκς, εξετάζει τα κορίτσια Μπέτι Πάρις και Άμπιγκεϊλ Γουίλιαμς, τα οποία παρουσιάζουν ανεξήγητους σπασμούς και «παράξενες κρίσεις». Αδυνατώντας να εξηγήσει τα συμπτώματα ιατρικά, ο Γκρίγκς αποφαίνεται ότι πρόκειται για «μαγεία» («bewitchment»), πως τα παιδιά βρίσκονται «κάτω από ένα Κακό Χέρι» («under an Evil Hand»). Η γνωμάτευσή του θα αποδειχθεί καθοριστική: η κοινότητα πείθεται ότι η μαγεία έχει εισχωρήσει στο χωριό και ξεκινά ένα κύμα καταγγελιών και συλλήψεων, σηματοδοτώντας την αρχή του διαβόητου Κυνηγιού Μαγισσών του Σάλεμ.
1828: Με διάταγμα του Ιωάννη Καποδίστρια καθορίζονται οι ισοτιμίες των ξένων νομισμάτων ως προς το γρόσι, που εξακολουθεί να αποτελεί το κύριο νόμισμα συναλλαγών στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το διάταγμα, με το οποίο η κυβέρνηση επιχειρεί να πατάξει την αισχροκέρδεια, μία λίρα στερλίνα ισοδυναμεί με 73 γρόσια και ένα γαλλικό πεντόφραγκο με 13,3 γρόσια.
1575: Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο του Λέιντεν, που θεωρείται το πρώτο στην Ολλανδία, ως πολιτικό και συμβολικό «βραβείο» μετά την αντίσταση της πόλης στην ισπανική πολιορκία.
1833: Με Βασιλικό Διάταγμα του Όθωνα, αντικαθίσταται ο φοίνικας με τη δραχμή.
1863: Ξεσπούν τα Φεβρουαριανά στην Αθήνα (8-11/2), με επίκεντρο την κρίση στη μεσοβασιλεία μετά την έξωση του Όθωνα και συγκρούσεις γύρω από την Εθνική Συνέλευση, που οδηγούν σε πολιτική αναδιάταξη και σχηματισμό νέας κυβέρνησης.
1904: Στο Πορτ Άρθουρ οι Ιάπωνες εξαπολύουν αιφνιδιαστική επίθεση με τορπιλοβόλα κατά του Ρωσικού στόλου, ανοίγοντας τον Ρωσοϊαπωνικό Πόλεμο.
1912: Ο Έλληνας αεροπόρος Εμμανουήλ Αργυρόπουλος πραγματοποιεί στην περιοχή του Ρουφ, στην Αθήνα, την πρώτη πτήση αεροσκάφους από Έλληνα στην Ελλάδα, με μονοπλάνο «Nieuport IV.G» που είχε φέρει από τη Γαλλία. Λίγο αργότερα εκτελεί και δεύτερη πτήση με συνεπιβάτη τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, σε ένα γεγονός που θεωρείται ορόσημο για τα πρώτα βήματα της ελληνικής αεροπορίας.
1916: Στη Ζυρίχη, στο καμπαρέ «Cabaret Voltaire», καλλιτέχνες και ποιητές της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας που έχουν καταφύγει στην ουδέτερη Ελβετία μέσα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο συγκεντρώνονται σε βραδιές περφόρμανς, ποίησης, μουσικής και αυτοσχεδιασμού που θα γεννήσουν το κίνημα Νταντά. Με βασικούς πυρήνες τον Χούγκο Μπαλ και την Έμι Χένινγκς, και με τον Ρουμάνο συγγραφέα Τριστάν Τζαρά να αναδεικνύεται σε κεντρική φωνή του, το κίνημα υιοθετεί ως στάση την πρόκληση και τον «παραλογισμό» απέναντι στον πόλεμο, τον εθνικισμό και την αστική κουλτούρα, πειραματιζόμενο με το «αντι-τέχνη» ύφος, τη γλωσσική αποδόμηση και τις ριζοσπαστικές μορφές έκφρασης που θα επηρεάσουν τις μετέπειτα πρωτοπορίες.
1942: Αρχίζει η απόβαση Ιαπωνικών δυνάμεων στη Σιγκαπούρη, η κρίσιμη φάση που θα οδηγήσει λίγες ημέρες μετά στην πτώση της.
1950: Ιδρύεται η Στάζι στην Ανατολική Γερμανία, ως Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας, με ρόλο-κλειδί στον μηχανισμό επιτήρησης του καθεστώτος.
1981: Σε τραγωδία καταλήγει το ποδοσφαιρικό ντέρμπι Ολυμπιακός – ΑΕΚ, στο γήπεδο Καραΐσκάκη. Οι φίλαθλοι των Πειραιωτών παραληρούν από ενθουσιασμό για το 6-0 και ανυπομονούν να εγκαταλείψουν τις κερκίδες, ώστε να βρεθούν στην έξοδο των παικτών από τα αποδυτήρια για να τους αποθεώσουν. Έπειτα από το στρίμωγμα στη Θύρα 7, 19 οπαδοί ποδοπατούνται μέχρι θανάτου, ενώ δύο ακόμη πεθαίνουν μετά από ολιγοήμερη νοσηλεία σε νοσοκομείο, ανεβάζοντας το συνολικό αριθμό των νεκρών σε 21.
1995: Τουρκικό μαχητικό αεροσκάφος F-16 συντρίβεται στη θαλάσσια περιοχή νότια της Ρόδου, εξαιτίας βλάβης, αλλά ο χειριστής του διασώζεται, περισυλλέγεται από ελληνικό στρατιωτικό ελικόπτερο και μεταφέρεται πίσω στη χώρα του. Το τουρκικό αεροσκάφος μετείχε σε σμήνος τεσσάρων F-16 που παραβίασαν τον ελληνικό εναέριο χώρο και αναχαιτίστηκαν από ελληνικά μαχητικά αεροσκάφη.
2000: Ο Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος επανεκλέγεται πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, με τη στήριξη και της Νέας Δημοκρατίας. Συγκεντρώνει 269 ψήφους, έναντι 10 του αντιπάλου του, Λεωνίδα Κύρκου (Συνασπισμός).
2004: Ο Γιώργος Παπανδρέου εκλέγεται νέος πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, μέσω μιας ανοιχτής διαδικασίας που εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Ψηφίζουν 1.020.145 μέλη και φίλοι του κινήματος, ο μοναδικός υποψήφιος λαμβάνει 1.017.085 ψήφους, ενώ υπάρχουν και 3.060 άκυρα – λευκά.
2005: Η Βουλή των Ελλήνων εκλέγει πρόεδρο της Δημοκρατίας τον Κάρολο Παπούλια.
2021: Ο πρωθυπουργός της Ελλάδας Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Ισραηλινός ομόλογός του Μπενιαμίν Νετανιάχου υπογράφουν συμφωνία με την οποία θα επιτραπεί σε εμβολιασμένους τουρίστες να επισκέπτονται ελεύθερα τις δύο χώρες χωρίς περιορισμούς, σε μία προσπάθεια να ανανήψει ο τουριστικός τομέας που επλήγη από την πανδημία COVID-19 και στις δύο χώρες.
Γεννήσεις
1405 – Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος (8 Φεβρουαρίου 1405 – 29 Μαΐου 1453), Βυζαντινός αυτοκράτορας και ο τελευταίος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Πριν ανέβει στον θρόνο διοίκησε το Δεσποτάτο του Μορέως από τον Μυστρά, με στρατιωτική δράση και προσπάθειες ενίσχυσης της άμυνας. Ως αυτοκράτορας (1449–1453) αναζήτησε βοήθεια από τη Δύση, όμως έμεινε να υπερασπιστεί την Κωνσταντινούπολη στην τελική πολιορκία, σκοτώθηκε μαχόμενος και πέρασε στη λαϊκή μνήμη ως «Μαρμαρωμένος Βασιλιάς».
1931 – Τζέιμς Ντιν (James Dean, 8 Φεβρουαρίου 1931 – 30 Σεπτεμβρίου 1955), Αμερικανός ηθοποιός, σύμβολο νεανικής εξέγερσης και ένας από τους πιο μυθικούς σταρ του κλασικού Χόλιγουντ. Με ελάχιστες ταινίες έγινε θρύλος, κυρίως με το «Rebel Without a Cause», όπου ενσάρκωσε την αγωνία και την οργή μιας γενιάς. Πρωταγωνίστησε επίσης στα «East of Eden» και «Giant» και προτάθηκε μεταθανάτια για Όσκαρ, κάτι σπάνιο. Ο πρόωρος θάνατός του σε τροχαίο «σφράγισε» τον μύθο του.
Θάνατοι
1938 – Πρίγκιπας Νικόλαος της Ελλάδας και της Δανίας (22 Ιανουαρίου 1872 – 8 Φεβρουαρίου 1938), Έλληνας πρίγκιπας του Οίκου των Γλύξμπουργκ, τέταρτο παιδί του βασιλιά Γεωργίου Α΄ και της Όλγας. Υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό και είχε φήμη καλλιεργημένου διπλωμάτη. Παράλληλα υπήρξε ζωγράφος και θεατρικός συγγραφέας, υπογράφοντας συχνά ως Nicolas Leprince. Ο γάμος του με τη Μεγάλη Δούκισσα Ελένη Βλαδιμήροβνα τον συνέδεσε με τις ευρωπαϊκές αυλές, ενώ κόρη του ήταν η Μαρίνα, Δούκισσα του Κεντ.
1972 – Μάρκος Βαμβακάρης (10 Μαΐου 1905 – 8 Φεβρουαρίου 1972), Έλληνας συνθέτης, στιχουργός και δεξιοτέχνης του μπουζουκιού, που θεωρείται θεμελιωτής του ρεμπέτικου και της «σχολής του Πειραιά». Με την τραχιά, αυθεντική φωνή και το λιτό παίξιμό του έδωσε μορφή σε έναν ολόκληρο μουσικό κόσμο, επηρεάζοντας γενιές. Υπέγραψε διαχρονικά τραγούδια όπως «Φραγκοσυριανή», «Τα ματόκλαδά σου λάμπουν» και «Χαράματα η ώρα τρεις».
1980 – Νίκος Ξυλούρης (7 Ιουλίου 1936 – 8 Φεβρουαρίου 1980), Έλληνας τραγουδιστής από τα Ανώγεια, εμβληματική φωνή της Κρήτης και μία από τις πιο συγκλονιστικές παρουσίες του νεότερου ελληνικού τραγουδιού. Με τη λύρα και το τραγούδι του έφερε την κρητική παράδοση στο πανελλήνιο, ενώ στη Μεταπολίτευση ταυτίστηκε με έργα και συναυλίες που έγιναν σύμβολα, όπως «Το μεγάλο μας τσίρκο». Τραγούδια όπως «Πότε θα κάνει ξαστεριά» απέκτησαν σχεδόν μυθικό βάρος στη συλλογική μνήμη.
Γιορτάζουν
Θεόδωρος, Θεοδώρα