«Κανένας καγκελάριος πριν από εμένα δεν είχε να υπομείνει τόσα»
Η κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς κλείνει σήμερα τον πρώτο χρόνο της – αλλά ποιος έχει αλήθεια διάθεση για γιορτές; Από τη μία ο Ντόναλντ Τραμπ, το Ιράν και οι τιμές των καυσίμων, από την άλλη η Ουκρανία, η οικονομία και οι δημοσκοπήσεις, τα πρώτα γενέθλια βρίσκουν τον καγκελάριο να απαντά ακόμη και σε ερωτήσεις για …πρόωρες εκλογές.
«Κανένας καγκελάριος πριν από μένα δεν είχε τόσα να υπομείνει», διαμαρτυρήθηκε ο κ. Μερτς στην επετειακή συνέντευξή του στο περιοδικό Der Spiegel το περασμένο Σαββατοκύριακο. Αν κρίνουμε όμως από τις πρόσφατες δημοσκοπήσεις, με την κυβέρνηση σε ιστορικά χαμηλή βαθμολογία, την Χριστιανική Ένωση (CDU/CSU) έως και πέντε μονάδες πίσω από την Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και τον ίδιο στην τελευταία θέση της δημοτικότητας, μάλλον δεν μπορεί να ελπίζει σε μεγάλη συμπόνοια. «Δεν είναι η κυβέρνηση το πρόβλημα, είναι ο καγκελάριος», δείχνουν κυρίως οι δημοσκοπήσεις και ο Φρίντριχ Μερτς περνάει στην αντεπίθεση: «Δεν φταίω μόνο εγώ, φταίτε κι εσείς: Κάποιοι βλέπουν την δημοκρατική πολιτική μέσα από τον φακό της “στιγμιαίας ικανοποίησης” και αρνούνται να δουν την οδυνηρή πραγματικότητα – έπειτα από 80 χρόνια ειρήνης και 36 χρόνια ως ενωμένη χώρα, η ψευδαίσθηση ευημερίας της σύγχρονης Γερμανίας δεν θα αντέξει», προειδοποίησε μέσω του Spiegel και έκανε λόγο για «βαθιά αναταραχή». Μέσα και έξω, θα μπορούσε να πει κανείς.
Οικονομία σε στασιμότητα
Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης δεν έχει σημειώσει πραγματική ανάπτυξη μετά την πανδημία του κορονοϊού και, επιπλέον, για την ώρα δεν διαφαίνεται ο τρόπος ή ο δρόμος επιστροφής στις δυναμικές επιδόσεις του παρελθόντος. Για φέτος και το 2027 προβλεπόταν ανάπτυξη μεταξύ 1,0 και 1,6%, αλλά οι δασμοί από τις ΗΠΑ και η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή έχουν ήδη οδηγήσει σε αναθεώρηση κατά -50% – και ίσως έπεται συνέχεια, αν η κατάσταση δεν εξομαλυνθεί σύντομα. Γκρίνια ακούγεται πλέον από παντού, ακόμη και από το – υποτίθεται – προνομιακό πεδίο του καγκελάριου, την οικονομία. Χθες το βράδυ, μιλώντας σε εκδήλωση του Οικονομικού Συμβουλίου του CDU, ο καγκελάριος ρώτησε με νόημα το ακροατήριο, «μπορώ ακόμη να σας αποκαλώ “αγαπητούς φίλους”;»
Το «φθινόπωρο των μεταρρυθμίσεων»
Ο Φρίντριχ Μερτς υποσχόταν συνεχώς «πολλές, γενναίες και γρήγορες» μεταρρυθμίσεις σε κομβικούς τομείς και ένα «φθινόπωρο των μεταρρυθμίσεων» που όμως πέρασε προ πολλού. Περιορισμό της γραφειοκρατίας, μείωση του κόστους της ενέργειας, αλλαγές στη φορολογία, βελτιώσεις στα συστήματα συνταξιοδότησης, υγείας και πρόνοιας, με στόχο τη διασφάλιση της ευημερίας της Γερμανίας μακροπρόθεσμα, περιλαμβάνονται στη λίστα …αναμονής, καθώς συνήθως σκοντάφτουν στις διαφωνίες μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων. Την ίδια ώρα, αναζητούνται 16 δισεκατομμύρια στο ασφαλιστικό, που μεταφράζονται σε υψηλότερες συμμετοχές σε φάρμακα, όρια στη δωρεάν οικογενειακή κάλυψη, μεγαλύτερες εισφορές για τους υψηλόμισθους, ανώτατα όρια αμοιβών για γιατρούς, αλλά και φόρο στα ζαχαρούχα ποτά.
Η ασφάλεια
Ο πόλεμος στην Ουκρανία συντάραξε συθέμελα την αντίληψη της Ευρώπης για την ασφάλειά της. Η Γερμανία, από τους πλέον απρόθυμους ΝΑΤΟϊκούς εταίρους στους εξοπλισμούς, εξήγγειλε σχεδόν «λευκή επιταγή» για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της, άλλαξε τη νομοθεσία για την στρατιωτική θητεία και πλέον επενδύει γενναιόδωρα στην άμυνά της – κάτι που άλλοτε θεωρείτο αδιανόητο. Πέρυσι οι στρατιωτικές δαπάνες της Γερμανίας αυξήθηκαν κατά 24% και έφθασαν περίπου στα 110 δισεκατομμύρια ευρώ, κατατάσσοντάς την τέταρτη στον κόσμο πίσω από τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία. Το ποσό αυτό αναμένεται να διπλασιαστεί έως το 2030. Το μαζικό σχέδιο επανεξοπλισμού ωστόσο συνεπάγεται ταυτόχρονα αντιδημοφιλείς περικοπές στις κοινωνικές παροχές και νέους φόρους.
Οι δημοσκοπήσεις
Όσο η κυβέρνηση παλεύει με τις κρίσεις, η ακροδεξιά κερδίζει έδαφος στις δημοσκοπήσεις και βρίσκεται πλέον καθαρά μπροστά από το κόμμα του καγκελάριου, ενώ ο ίδιος είναι σταθερά ο λιγότερο δημοφιλής πολιτικός στη χώρα. Στην χθεσινή μέτρηση του Ινστιτούτου INSA, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων προκρίνει έναν κυβερνητικό συνασπισμό CDU/CSU-AfD, ενώ στην ερώτηση «ποιο κόμμα θα πρέπει να ορίσει τον επόμενο καγκελάριο;», το 25% επιλέγει την AfD και την Ένωση μόνο το 19%. «Έχουμε πρόβλημα επικοινωνίας», ομολόγησε ο κ. Μερτς, αλλά η αλήθεια είναι ότι έπειτα από μόλις έναν χρόνο στην καγκελαρία καλείται να απαντά σε ερωτήσεις σχετικά με το αν θα πάει σε πρόωρες εκλογές, αν θα ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης, ακόμη και εάν θα επιλέξει κυβέρνηση μειοψηφίας, με την ανοχή π.χ. της ακροδεξιάς.
Ο κόσμος και ο Τραμπ
Μετά την τουλάχιστον αμήχανη παρουσία του Φρίντριχ Μερτς στο Οβάλ Γραφείο τον περασμένο Μάρτιο και την σφοδρή κριτική που την ακολούθησε, ο καγκελάριος …πήρε το όπλο του. Αρχικά απέρριψε το αμερικανικό αίτημα για στρατιωτική στήριξη στις επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή λέγοντας μάλιστα ότι «αυτός δεν είναι δικός μας πόλεμος». Κατόπιν εξήγησε ότι, αν η Ουάσιγκτον ήθελε βοήθεια, θα έπρεπε να είχε εκ των προτέρων ρωτήσει τους συμμάχους της, και για να το κάνει ακόμη καλύτερο, ανέφερε ότι το Ιράν «ταπεινώνει» τις ΗΠΑ, οι οποίες «προφανώς» δεν διαθέτουν στρατηγική εξόδου από την κατάσταση που δημιούργησαν. Οι απαντήσεις του Ντόναλντ Τραμπ δεν άργησαν και ήταν στο αναμενόμενο ύφος: «Ο Μερτς δεν ξέρει τι λέει, ας ασχοληθεί με τη διαλυμένη χώρα του» … και με την ευκαιρία, αποσύρω και 5.000 στρατιώτες από βάσεις επί γερμανικού εδάφους… Το ψυχρό κύμα που έρχεται από τον Ατλαντικό προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα στο Βερολίνο, όσο και αν ο καγκελάριος επιμένει ότι είναι «όλα ΟΚ» με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Στις 6 Μαΐου του 2025, ο Φρίντριχ Μερτς κατέγραψε δύο όχι και τόσο κολακευτικά ρεκόρ: έγινε ο μεγαλύτερος σε ηλικία καγκελάριος που ανέλαβε την εξουσία και ο πρώτος που χρειάστηκε δύο ψηφοφορίες στην Bundestag προκειμένου να εκλεγεί. Έναν χρόνο μετά, διαχειρίζεται μια «πολυκρίση» και παλεύει με την αρνητική εικόνα του στο εσωτερικό της χώρας. «Δεν είμαστε ακόμη εκεί που θέλουμε και εκεί που πρέπει να είμαστε. Αυτό που έχουμε πετύχει μέχρι στιγμής δεν είναι αρκετό για μένα. Εξακολουθούμε να υστερούμε. Δεν είμαστε μπροστά από την καμπύλη (…) Σίγουρα θα μπορούσα να βελτιωθώ στην επικοινωνία», παραδέχθηκε, σε μια εμφανή προσπάθεια να κερδίσει συμπάθεια. Η κυβέρνησή του απασχολεί όμως συχνά τη δημοσιότητα με εσωτερικές έριδες, αλληλοκατηγορίες, κομματικές πολιτικές, ενώ οι εταίροι κατηγορούν ο ένας τον άλλον για απροθυμία συμβιβασμού. Ο καγκελάριος σήμερα μάλλον δεν έχει κάτι να γιορτάζει – το πρόβλημα είναι ότι το ξέρουν όλοι.