Η παραπληροφόρηση και ο τοξικός λόγος απειλούν την κοινωνική συνοχή
Σοβαρή απειλή για το δημοκρατικό πολίτευμα θεωρεί το 90% των Ελλήνων τη διασπορά ψευδών ειδήσεων, σύμφωνα με τα αποκαλυπτικά στοιχεία της έρευνας «Αναζητώντας την αλήθεια: Τι πιστεύουν οι Έλληνες για τα fake news». Η μελέτη, η οποία παρουσιάστηκε στο Athens Alitheia Forum που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης (ΓΓΕΕ), αναδεικνύει μια κοινωνία που ανησυχεί βαθιά για την ποιότητα του δημόσιου διαλόγου, την ώρα που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (social media) εδραιώνονται ως η βασική πηγή πληροφόρησης.
Η κυριαρχία των social media και το έλλειμμα ελέγχου
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσίασε ο ιδρυτής της MARC, Θωμάς Γεράκης, τα κοινωνικά δίκτυα αποτελούν την πρώτη επιλογή ενημέρωσης για το 37% των πολιτών, αφήνοντας πίσω την τηλεόραση και τα ειδησεογραφικά sites. Η τάση αυτή είναι συντριπτική στις νεότερες ηλικίες, όπου η χρήση φτάνει το 90%. Ωστόσο, ο δημοσιογράφος Γιώργος Πιέρρος υπογράμμισε τον κίνδυνο που ελλοχεύει, καθώς η ενημέρωση μέσω αυτών των πλατφορμών συχνά γίνεται από άτομα που δεν δεσμεύονται από δημοσιογραφικούς κανόνες ή θεσμική λογοδοσία.
Τοξικότητα και δυσπιστία στον ψηφιακό κόσμο
Η έρευνα φέρνει στο φως μια εντυπωσιακή αντίφαση: ενώ οι Έλληνες χρησιμοποιούν κατά κόρον το Facebook, το YouTube και το Instagram, ταυτόχρονα τα θεωρούν εστίες «μόλυνσης» του διαλόγου.
- 75% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι στα social media κυριαρχεί ο τοξικός λόγος και οι εχθρικές τοποθετήσεις.
- 80% δηλώνει ότι η παραπληροφόρηση προκαλεί έντονο προβληματισμό.
- 70% θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο για τον μέσο πολίτη να ξεχωρίσει το ψέμα από την αλήθεια.
Η “παγίδα” της Τεχνητής Νοημοσύνης
Η εμφάνιση της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, καθώς η πλειονότητα των πολιτών εκτιμά ότι τα νέα εργαλεία καθιστούν τον εντοπισμό της αλήθειας σχεδόν αδύνατο. Ήδη, ένας στους δύο παραδέχεται ότι έχει πέσει θύμα ψευδούς είδησης στο παρελθόν, ενώ τέσσερις στους δέκα έχουν αναπαράγει άθελά τους ανακριβές περιεχόμενο.
| Πηγή Ενημέρωσης | Επίπεδο Εμπιστοσύνης | Λόγος εμπιστοσύνης |
| Εφημερίδες / Sites | Υψηλό | Επώνυμη υπογραφή |
| Τηλεόραση | Μέτριο | Θεσμική υπόσταση |
| Social Media | Χαμηλό | Έλλειψη κανόνων |
Η ευθύνη στην πολιτεία
Παρά τη δυσπιστία, οι πολίτες εξακολουθούν να βλέπουν το κράτος ως το βασικό «ανάχωμα» απέναντι στα fake news. Η Ελλάδα φαίνεται να αναζητά θεσμικές εγγυήσεις, με τους συμμετέχοντες στην έρευνα να υποδεικνύουν την Πολιτεία ως τον κύριο υπεύθυνο για την αντιμετώπιση του φαινομένου, ακολουθούμενη από τις ψηφιακές πλατφόρμες και την ατομική ευθύνη των χρηστών.