Εξερεύνηση στο Γεωπάρκο Μετεώρων: Ο τεράστιος γεωλογικός πλούτος -Εξι σπήλαια, επτά θρησκευτικά μνημεία, 32 μονοπάτια

Μια περιοχή 2.410 τετραγωνικών χιλιομέτρων απλώνεται στα γεωγραφικά όρια των Μετεώρων και Πύλης και συγκεντρώνει ένα εντυπωσιακό μωσαϊκό γεωλογικού, φυσικού και πολιτιστικού πλούτου.

Από τα Μετέωρα και τη Θεόπετρα μέχρι τον Ασπροπόταμο, την Πύλη και την Παλαιοκαρυά, ένα ενιαίο γεωγραφικό και αναπτυξιακό αφήγημα επιχειρεί να συνδέσει τη γεωλογία, τη φύση, τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και την τοπική επιχειρηματικότητα.

Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Μετεώρων-Πύλης

Το Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO Μετεώρων-Πύλης, σύμφωνα με τον Δήμο Μετεώρων, διαθέτει 21 μοναδικούς γεωλογικούς σχηματισμούς, έξι σπήλαια, επτά θρησκευτικά μνημεία και 32 μονοπάτια, ενώ στα όριά του βρίσκονται σημαντικά ιστορικά και αρχαιολογικά μνημεία, πλούσια χλωρίδα και πανίδα, στοιχεία άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς και μια ισχυρή τοπική γαστρονομική ταυτότητα.

Τα Μετέωρα, παράλληλα, αποτελούν ήδη Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, προσδίδοντας στην περιοχή μια διεθνή αναγνωρισιμότητα πάνω στην οποία επιχειρείται πλέον να χτιστεί ένα ευρύτερο τουριστικό και αναπτυξιακό προϊόν. Το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον ένα: πώς αυτός ο πλούτος θα φύγει από τη σφαίρα της απλής προβολής και θα συνδεθεί με την πραγματική οικονομία, τις επιχειρήσεις, τους παραγωγούς και τις τοπικές κοινωνίες.

Αυτό ήταν το βασικό αντικείμενο της εκδήλωσης «Ανάπτυξη γεωτουρισμού και τοπικές συνεργασίες», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου στην Καλαμπάκα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Τουρισμού, από το Γεωπάρκο Μετεώρων-Πύλης, σε συνεργασία με τους Δήμους Μετεώρων και Πύλης.

21 γεωλογικοί σχηματισμοί από τα Μετέωρα μέχρι τον Ασπροπόταμο

Στον πυρήνα του Γεωπάρκου βρίσκονται 21 γεωλογικοί σχηματισμοί που έχουν αναγνωριστεί από την UNESCO ως στοιχεία παγκόσμιας γεωλογικής κληρονομιάς.

Ο κατάλογος περιλαμβάνει τα Μετέωρα, τη γεωμορφή Αδράχτι, τις γεωμορφές Γάβρου, το Φαράγγι Αθαμανίας, τους καταρράκτες Τζούρτζια «Μαντάνι του Δαίμονα», τις πηγές Ασπροποτάμου και την αλπική λίμνη Βερλίγκα, το Φαράγγι Γκρόπας και την Επώθηση Κόζιακα. Συμπεριλαμβάνονται ακόμη ο διπλός καταρράκτης της Παλαιοκαρυάς, το Σπήλαιο του Μπέη, η κοιλάδα και οι πτυχές του Πορταϊκού, η κοιλάδα Μαλακασιώτη, τα ταφόνι και οι γεωμορφές Αγίου Δημητρίου, η καταβόθρα Βολιώτη, οι οφιόλιθοι Παναγίας, η θέση Κατάρας, η Αψίδα «Τρύπιο Λιθάρι», τα ωκεάνια ιζήματα Μαλακασίου, το Σπήλαιο Θεόπετρας και το ταφόνι Καλαμπάκας. Ουσιαστικά, πρόκειται για ένα μεγάλο υπαίθριο γεωλογικό μουσείο, όπου διαφορετικά τοπία και γεωλογικές ιστορίες συνθέτουν μια ενιαία διαδρομή στον χώρο.

Από τη γεωλογία στον πολιτισμό και τη γαστρονομία

Η έννοια του Γεωπάρκου, όμως, είναι πολύ ευρύτερη από την προστασία και ανάδειξη των γεωλογικών σχηματισμών.

Σύμφωνα με τη φιλοσοφία των Παγκόσμιων Γεωπάρκων UNESCO, η γεωλογική κληρονομιά συνδέεται με το φυσικό περιβάλλον, την ιστορία, την αρχαιολογία, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

Στην περίπτωση του Γεωπάρκου Μετεώρων-Πύλης, τα στοιχεία αυτά συνυπάρχουν σε μια περιοχή με 32.126 κατοίκους, έξι σπήλαια, επτά θρησκευτικά μνημεία και 32 μονοπάτια.

Έτσι, ο επισκέπτης που έρχεται για τα Μετέωρα μπορεί να αποκτήσει αφορμές για να κινηθεί πολύ πέρα από το εμβληματικό μνημείο: να επισκεφθεί τη Θεόπετρα, να γνωρίσει τους γεώτοπους, να περπατήσει σε μονοπάτια, να επισκεφθεί χωριά, να γνωρίσει την ιστορία και τον πολιτισμό της περιοχής, να δοκιμάσει τοπικά προϊόντα και να αναζητήσει αυθεντικές γαστρονομικές εμπειρίες. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο εμπειριών που θα ενώνει όλα αυτά τα στοιχεία.

Το μεγάλο στοίχημα είναι η τοπική οικονομία

Στην εκδήλωση της Καλαμπάκας, η συζήτηση πέρασε ακριβώς σε αυτό το επίπεδο. Στο πώς το Γεωπάρκο μπορεί να γίνει εργαλείο για τους ανθρώπους που δραστηριοποιούνται καθημερινά στην περιοχή. Επαγγελματίες και επιχειρηματίες του τουρισμού μίλησαν για την εμπειρία τους, τις ανάγκες της αγοράς, τις δυνατότητες αλλά και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Η στόχευση είναι σαφής: ένας γεώτοπος μπορεί να συνδεθεί με μια πεζοπορική διαδρομή, η διαδρομή με ένα χωριό, το χωριό με έναν παραγωγό, το τοπικό προϊόν με μια γαστρονομική εμπειρία και όλα μαζί με μια ολοκληρωμένη πρόταση για τον επισκέπτη. Με αυτόν τον τρόπο το Γεωπάρκο μπορεί να λειτουργήσει ως «ομπρέλα» κάτω από την οποία θα συναντώνται ο τουρισμός, ο πολιτισμός, η παραγωγή και η επιχειρηματικότητα.

Ο ειδικός σύμβουλος του Γεωπάρκου Νίκος Πιτσιούλης ανέδειξε τη σημασία των συνεργασιών για τη μετάβαση από την απλή ανάδειξη του φυσικού και γεωλογικού πλούτου στη δημιουργία ολοκληρωμένων εμπειριών. Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος του Αναπτυξιακού Οργανισμού «ΘΕΣΣΑΛΩΜΑ» και εκπρόσωπος της διοίκησης του Γεωπάρκου Γρηγόρης Παπαχαράλαμπους παρουσίασε τα διαθέσιμα εργαλεία και τις δυνατότητες που μπορούν να αξιοποιηθούν, ώστε να δημιουργηθούν ουσιαστικές συνδέσεις ανάμεσα στις επιχειρήσεις, τα τοπικά προϊόντα και τον επισκέπτη.

Η Περιφέρεια Θεσσαλίας και τα 12 εκατ. ευρώ

Στην προσπάθεια αυτή σημαντικό ρόλο αποκτά και η χρηματοδοτική διάσταση. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας έχει εξασφαλίσει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, 12 εκατομμύρια ευρώ για την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση του Γεωπάρκου Μετεώρων-Πύλης, δημιουργώντας μια σημαντική χρηματοδοτική βάση για παρεμβάσεις και δράσεις στην περιοχή. Η χρηματοδότηση αυτή έρχεται να ενισχύσει την προσπάθεια των δύο δήμων και να προσθέσει ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο: τη δυνατότητα η συνεργασία να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις και έργα. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η συνεργασία που έχει αναπτυχθεί μεταξύ των Δήμων Μετεώρων και Πύλης και της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Το Γεωπάρκο, άλλωστε, δεν μπορεί να λειτουργήσει ως υπόθεση ενός μόνο φορέα, αλλά ως ένα κοινό αναπτυξιακό εγχείρημα.

«Το Γεωπάρκο κοινή ομπρέλα ανάπτυξης»

Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο δήμαρχος Μετεώρων Λευτέρης Αβραμόπουλος τονίζει τη σημασία της σύνδεσης όλων των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής, αλλά και της συνεργασίας των δύο δήμων με την Περιφέρεια Θεσσαλίας. «Η μεγάλη πρόκληση είναι να συνδέσουμε μεταξύ τους όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της περιοχής, ώστε ο επισκέπτης των Μετεώρων να έχει λόγους να γνωρίσει και τους γεώτοπους, τα χωριά, τα μουσεία, τις διαδρομές, τους παραγωγούς και την τοπική γαστρονομία. Το Γεωπάρκο Μετεώρων-Πύλης μπορεί να λειτουργήσει ως μια κοινή ομπρέλα που ενώνει το φυσικό περιβάλλον, τη γεωλογική κληρονομιά, τον πολιτισμό, την τοπική οικονομία και τον τουρισμό. Σε αυτή τη μεγάλη προσπάθεια έχουμε σημαντική στήριξη από την Περιφέρεια Θεσσαλίας. Ο περιφερειάρχης Δημήτρης Κουρέτας έχει εξασφαλίσει 12 εκατομμύρια ευρώ για την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση του Γεωπάρκου Μετεώρων-Πύλης, δίνοντας μεγάλη ώθηση στη συνολική προσπάθεια των δύο δήμων. Είναι μια σημαντική χρηματοδοτική βάση πάνω στην οποία μπορούμε να σχεδιάσουμε και να υλοποιήσουμε δράσεις που θα αναδείξουν ακόμη περισσότερο το Γεωπάρκο και θα το συνδέσουν με την τοπική οικονομία και την επιχειρηματικότητα. Την ίδια στιγμή, υπάρχει μια εξαιρετική και αρμονική συνεργασία με τον Δήμο Πύλης και τον δήμαρχο Κώστα Μαράβα. Οι δύο δήμοι έχουμε κοινή αντίληψη για το πώς πρέπει να αξιοποιήσουμε αυτή τη μεγάλη δυνατότητα και εργαζόμαστε συντονισμένα, μαζί με την Περιφέρεια Θεσσαλίας, ώστε το Γεωπάρκο να αποτελέσει έναν πραγματικό μοχλό ανάπτυξης για ολόκληρη την περιοχή».

Από την παγκόσμια αναγνώριση στην τοπική υπεραξία

Το Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων UNESCO, όπως τονίστηκε στην εκδήλωση, αριθμούσε 213 Γεωπάρκα σε 48 χώρες το 2024. Η φιλοσοφία τους δεν περιορίζεται στην προστασία των γεωλογικών σχηματισμών. Περιλαμβάνει την εκπαίδευση, την προστασία του περιβάλλοντος, τη βιώσιμη ανάπτυξη και, κυρίως, τη σύνδεση της γεωκληρονομιάς με τις τοπικές κοινωνίες. Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα για το Γεωπάρκο Μετεώρων-Πύλης.

Να μην αποτελέσει απλώς έναν ακόμη τίτλο διεθνούς αναγνώρισης, αλλά μια κοινή πλατφόρμα που θα συνδέει τα Μετέωρα με τα χωριά, τους γεώτοπους με τις διαδρομές, τη φύση με τον πολιτισμό, την παραγωγή με τη γαστρονομία και τον επισκέπτη με τους ανθρώπους του τόπου. Με τη χρηματοδοτική βάση των 12 εκατομμυρίων ευρώ, τη συνεργασία των δύο δήμων και της περιφέρειας και την ενεργό συμμετοχή των επαγγελματιών, το επόμενο βήμα είναι πλέον να μετατραπεί το τεράστιο φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο των 2.410 τετραγωνικών χιλιομέτρων σε εμπειρίες, επισκέψεις, παραμονές, συνεργασίες και πραγματική οικονομική αξία για την περιοχή.

ΑΠΕ-ΜΠΕ