Βραβείο Πασκάλ: Η Γαλλία αποκτά λογοτεχνική διάκριση για βιβλία γραμμένα με τεχνητή νοημοσύνη

Ένα νέο λογοτεχνικό βραβείο κάνει την εμφάνισή του στη Γαλλία, με στόχο να επιβραβεύσει βιβλία γραμμένα σε συνεργασία με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ένα νέο λογοτεχνικό βραβείο κάνει την εμφάνισή του στη Γαλλία, με στόχο που δύσκολα θα περνούσε απαρατήρητος: να επιβραβεύσει βιβλία γραμμένα σε συνεργασία με την τεχνητή νοημοσύνη. Το Βραβείο Πασκάλ Λογοτεχνίας Τεχνητής Νοημοσύνης ανακοινώθηκε αυτή την εβδομάδα. Η στιγμή, όπως σημείωσε το Euronews, δεν θα μπορούσε να είναι χειρότερη.

Η έλευσή του έρχεται μετά από εβδομάδες έντονης αντιπαράθεσης για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης από φιναλίστ διαφόρων λογοτεχνικών βραβείων. Ανάμεσά τους και το Γκονκούρ, το πιο φημισμένο λογοτεχνικό βραβείο της Γαλλίας. Από τον Σεπτέμβριο, ο γαλλικός εκδοτικός κόσμος συνταράσσεται από την υπόθεση του Τελισόν Ορελιέν. Ο Καναδοαϊτινός συγγραφέας κατηγορήθηκε για εκτεταμένη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στο μυθιστόρημά του «Ήταν αυτό ή ο θάνατος».

Ο Καναδός εκδότης του επιβεβαίωσε τελικά ότι στο βιβλίο χρησιμοποιήθηκε πράγματι τεχνητή νοημοσύνη και διέκοψε τη συνεργασία μαζί του. Ο Ορελιέν εξακολουθεί να αρνείται τις κατηγορίες. Μιλώντας στον δημοσιογράφο της εφημερίδας Libération Ρασίντ Λαϊρές, εξήγησε ότι αξιοποίησε εξωτερικές πηγές για την ιστορική του έρευνα. «Είπα ότι εγώ έγραψα το βιβλίο, δεν το έγραψε η τεχνητή νοημοσύνη», επιμένει. «Όπως όταν μεταφράζεις από μια γλώσσα σε άλλη, χρησιμοποίησα εργαλεία». Πρόσθεσε ότι «δεν περίμενε τίποτα από όλα αυτά».

Γράψε με το ChatGPT ή τον Claude και διεκδίκησε βραβείο

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το Βραβείο Πασκάλ ενθαρρύνει ανοιχτά τη χρήση της τεχνολογίας. Στην ιστοσελίδα του, ωστόσο, τονίζει ότι «δεν είναι διαγωνισμός τεχνολογίας». «Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη παρούσα στα εργαστήρια γραφής, στα χειρόγραφα και στα βιβλιοπωλεία, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται κανείς», αναφέρει. «Το Βραβείο Πασκάλ θέτει δυνατά το ερώτημα: τι συνιστά λογοτεχνικό έργο όταν ο συγγραφέας και η μηχανή συνεργάζονται;»

Οι υποψήφιοι πρέπει να καταθέσουν ένα χειρόγραφο μαζί με έναν τεχνικό φάκελο, όπου θα περιγράφουν τη βοήθεια που πήραν από αλγορίθμους. Επιτρέπονται όλα τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, όπως τα ChatGPT, Claude, Gemini και LLaMA. «Ενώ άλλοι κυνηγούν την τεχνητή νοημοσύνη με εργαλεία ανίχνευσης που αντιφάσκουν μεταξύ τους, το Βραβείο Πασκάλ ζητά από τους συγγραφείς να δηλώνουν τη χρήση της», λένε οι διοργανωτές. «Χωρίς προσηλυτισμό, χωρίς δικαστικές διαμάχες. Η διαφάνεια ως βάση για τη συζήτηση και τη συλλογική ευφυΐα».

Το βραβείο είναι ανοιχτό σε όποιον γράφει στα γαλλικά, οπουδήποτε στον γαλλόφωνο κόσμο, ανεξαρτήτως εθνικότητας ή τόπου κατοικίας, και χωρίς να απαιτείται εκδότης. Πίσω του βρίσκονται τρεις επιχειρηματίες της τεχνολογίας: ο Φιλίπ Ροντρίγκεζ, ο Αλμπέν Σερβιάν και ο Ζιλ Μαντρέ.

Ο Ροντρίγκεζ είναι ιδρυτικός εταίρος της συμβουλευτικής εταιρείας συγχωνεύσεων και εξαγορών Avolta. Ο Σερβιάν είναι πρώην πρόεδρος του περιοδικού της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας Têtu. Ο Μαντρέ διδάσκει στο Χάρβαρντ και στο Πανεπιστήμιο Παρίσι 1 Πανθεόν-Σορβόνη. «Η επιτροπή αναζητά ένα αδημοσίευτο έργο που να είναι χρήσιμο ή να προκαλεί σκέψη», σημειώνουν.

Τι είναι λογοτεχνία όταν γράφει και η μηχανή;

Η πρόσκληση υποβολής συμμετοχών άνοιξε ήδη. Η σύνθεση της πενταμελούς κριτικής επιτροπής, που θα αποτελείται από «διακεκριμένες προσωπικότητες», θα ανακοινωθεί στα τέλη του μήνα. Ο νικητής για το 2026 θα γίνει γνωστός στα μέσα Δεκεμβρίου. Χρηματικό έπαθλο δεν υπάρχει, αλλά ο νικητής θα έχει βοήθεια για την έκδοση του έργου του.

Η γαλλική νομοθεσία ούτε ρυθμίζει ούτε απαγορεύει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφή λογοτεχνικού έργου, επομένως το βραβείο είναι απολύτως νόμιμο. Έρχεται, ωστόσο, σε μια περίοδο όπου οι δημιουργοί υψώνουν φωνή απέναντι στη χρήση της τεχνολογίας αυτής και ζητούν κανόνες και δικλίδες προστασίας.

Το όνομά του το οφείλει στον Γάλλο μαθηματικό και φιλόσοφο Μπλεζ Πασκάλ. Η ιστοσελίδα του βραβείου υπογραμμίζει ότι ο συγγραφέας των «Σκέψεων» είναι ο μόνος δυτικός στοχαστής που υπήρξε ταυτόχρονα πρωτοπόρος των μηχανικών συσκευών και μάστορας της γλώσσας. Παραθέτει μάλιστα και μία από τις ρήσεις του: «Όσο πιο πνευματώδης είναι κανείς, τόσο περισσότερους πρωτότυπους ανθρώπους ανακαλύπτει γύρω του».