Εκτός φυλακής ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος: Ο «Λάμπρος» της 17 Νοέμβρη, η σύλληψη στους Λειψούς και το διδακτορικό στη φυλακή
Αποφυλακίστηκε σήμερα, Πέμπτη 21 Μαΐου 2026, ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο άνθρωπος που καταδικάστηκε ως ο αρχηγός της τρομοκρατικής οργάνωσης 17 Νοέμβρη, με το ψευδώνυμο «Λάμπρος».
Η αποφυλάκισή του έγινε μετά από απόφαση του Συμβουλίου Εφετών, έπειτα από 24 χρόνια κράτησης, καθώς είχε συλληφθεί το καλοκαίρι του 2002 στους Λειψούς. Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, η αποφυλάκιση συνοδεύεται από περιοριστικούς όρους: απαγόρευση εξόδου από τη χώρα, υποχρέωση εμφάνισης μία φορά τον μήνα στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του και δήλωση μόνιμης κατοικίας.
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος είχε καταδικαστεί σε 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη για ηθική αυτουργία σε 17 δολοφονίες, εκρήξεις, ληστείες και συμμετοχή στη 17 Νοέμβρη.
Ποιος είναι ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος γεννήθηκε το 1944 στο Παρίσι. Είναι γιος του Δημήτρη Γιωτόπουλου, ιστορικής μορφής του ελληνικού τροτσκιστικού κινήματος και ηγετικού στελέχους του Αρχειομαρξισμού. Μεγάλωσε σε έντονα πολιτικοποιημένο περιβάλλον, έζησε στο Χαλάνδρι και αργότερα επέστρεψε στη Γαλλία για σπουδές στα μαθηματικά και τα οικονομικά.
Στο Παρίσι ήρθε σε επαφή με τα ριζοσπαστικά κινήματα της Αριστεράς και συνδέθηκε με την αντιδικτατορική δράση. Σύμφωνα με δημοσιεύματα και καταγραφές της υπόθεσης, συμμετείχε στην οργάνωση 29 Μάη και στη συνέχεια στη Λαϊκή Επαναστατική Αντίσταση, ενώ το 1972 φέρεται να συμμετείχε σε βομβιστική ενέργεια στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.
Για τις ελληνικές αρχές, ο Γιωτόπουλος ήταν ο άνθρωπος πίσω από το κωδικό όνομα «Λάμπρος». Κατά το κατηγορητήριο και τις καταθέσεις μελών της 17Ν, εμφανίστηκε ως ο θεωρητικός καθοδηγητής, ο άνθρωπος που συνέτασσε προκηρύξεις, επέλεγε στόχους και διατηρούσε αυστηρή στεγανότητα μεταξύ των μελών της οργάνωσης.
Ο ίδιος αρνήθηκε διαχρονικά ότι υπήρξε αρχηγός της 17 Νοέμβρη, υποστηρίζοντας ότι η εμπλοκή του στην υπόθεση ήταν αποτέλεσμα σκευωρίας.
Η διπλή ζωή ως «Μιχάλης Οικονόμου»
Ένα από τα στοιχεία που απασχόλησαν ιδιαίτερα τις αρχές ήταν η διπλή ζωή του Γιωτόπουλου. Για χρόνια φέρεται να χρησιμοποιούσε το όνομα Μιχάλης Οικονόμου, ενώ διέθετε πλαστά στοιχεία και διατηρούσε σπίτι στους Λειψούς, όπου περνούσε μεγάλα χρονικά διαστήματα με τη σύντροφό του.
Στους Λειψούς, σύμφωνα με μαρτυρίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, παρουσιαζόταν ως ήσυχος άνθρωπος χαμηλών τόνων, ο οποίος έκανε ιδιαίτερα μαθήματα. Την ίδια ώρα, η Αντιτρομοκρατική αναζητούσε επί χρόνια τον θεωρούμενο καθοδηγητή της 17Ν.
Η αρχή του τέλους: Η έκρηξη στον Πειραιά
Η εξάρθρωση της 17 Νοέμβρη ξεκίνησε από ένα λάθος των τρομοκρατών. Στις 29 Ιουνίου 2002, βόμβα εξερράγη στα χέρια του Σάββα Ξηρού στο λιμάνι του Πειραιά. Ο Ξηρός τραυματίστηκε σοβαρά και μεταφέρθηκε στον Ευαγγελισμό.
Από εκεί άρχισε να ξετυλίγεται το κουβάρι της οργάνωσης. Οι έρευνες οδήγησαν σε γιάφκες, ευρήματα, αποτυπώματα, όπλα και διασυνδέσεις που για πρώτη φορά επέτρεψαν στις αρχές να φτάσουν στα πρόσωπα της 17Ν.
Καθοριστική για την πορεία των ερευνών θεωρήθηκε η σύνδεση στοιχείων με παλαιότερες επιθέσεις, καθώς και οι πληροφορίες που οδήγησαν τις αρχές στον άνθρωπο που αναζητούσαν ως «Λάμπρο».
Η σύλληψη στους Λειψούς
Ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος συνελήφθη στις 17 Ιουλίου 2002 στους Λειψούς. Σύμφωνα με μεταγενέστερες καταγραφές της υπόθεσης, οι αρχές είχαν επικεντρώσει τις έρευνες στους Αρκιούς και στους Λειψούς, καθώς υπήρχαν πληροφορίες ότι ο θεωρούμενος αρχηγός της οργάνωσης διατηρούσε εξοχική κατοικία κοντά στην Πάτμο.
Κλιμάκιο της Αντιτρομοκρατικής έφτασε στους Λειψούς και εντόπισε τον Γιωτόπουλο λίγο πριν επιβιβαστεί σε ιπτάμενο δελφίνι για να φύγει από το νησί.
Η σύλληψή του αποτέλεσε κομβικό σημείο στην εξάρθρωση της οργάνωσης, καθώς για πρώτη φορά οι αρχές θεωρούσαν ότι είχαν στα χέρια τους τον άνθρωπο που βρισκόταν στην κορυφή της ιεραρχίας της 17Ν.
Η ιστορική δίκη της 17 Νοέμβρη
Η δίκη της 17 Νοέμβρη πραγματοποιήθηκε το 2003 στον Κορυδαλλό και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες ποινικές διαδικασίες της Μεταπολίτευσης.
Ο Γιωτόπουλος αρνήθηκε τις κατηγορίες, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε σχέση με την οργάνωση και ότι η σύλληψή του ήταν προϊόν σκευωρίας. Στην απολογία του, σύμφωνα με δημοσιεύματα, είχε υποστηρίξει ότι δεν συμφωνεί με τις ενέργειες της 17Ν, αλλά δεν τις καταδικάζει, χαρακτηρίζοντας τη δράση της ως «ένοπλη πολιτική πάλη».
Το δικαστήριο, ωστόσο, τον έκρινε ένοχο ως ηθικό αυτουργό για τις εγκληματικές ενέργειες της οργάνωσης. Πρωτόδικα του επιβλήθηκαν 21 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη, ενώ στο Εφετείο η ποινή του μειώθηκε σε 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Η ζωή στη φυλακή
Ο Γιωτόπουλος παρέμεινε κρατούμενος στις φυλακές Κορυδαλλού επί σχεδόν 24 χρόνια. Τα τελευταία χρόνια είχε λάβει άδειες από τη φυλακή, ενώ είχε αποκτήσει μέσα από τη φυλακή διδακτορικό στα ανώτερα μαθηματικά, υποστηρίζοντας τη διατριβή του το 2021 μέσω τηλεδιάσκεψης με επιτροπή Γάλλων καθηγητών.
Το 2024 νοσηλεύθηκε στο νοσοκομείο «Σωτηρία» με πνευμονική εμβολή και ότι βρισκόταν σε στάδιο αποθεραπείας, ενώ είχε λάβει συνολικά τέσσερις άδειες τα τελευταία χρόνια.
Τον Δεκέμβριο του 2023 είχε απορριφθεί αίτημά του για υφ’ όρον απόλυση, με το σκεπτικό ότι, αν και πληρούσε τυπικές προϋποθέσεις, η διαγωγή του κρίθηκε κατ’ επίφασιν καλή.
Οι όροι της αποφυλάκισης
Η νέα απόφαση του Συμβουλίου Εφετών οδηγεί πλέον στην αποφυλάκισή του. Οι περιοριστικοί όροι που του επιβλήθηκαν είναι:
- να μη φύγει από τη χώρα,
- να παρουσιάζεται μία φορά τον μήνα στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του,
- να έχει μόνιμη κατοικία.
Η αποφυλάκιση Γιωτόπουλου κλείνει έναν μεγάλο κύκλο κράτησης για τον άνθρωπο που ταυτίστηκε δικαστικά με την ηγεσία της 17 Νοέμβρη, αλλά ανοίγει ξανά τη δημόσια συζήτηση για την ποινική μεταχείριση καταδικασμένων για τρομοκρατία, τα όρια της υφ’ όρον απόλυσης και τη μνήμη των θυμάτων της οργάνωσης.