Βίντεο iefimerida: Η εγγονή του Ζακ Ιβ Κουστώ, Αλεξάνδρα, εξηγεί γιατί η Αθήνα είναι η πρώτη Blue City στον κόσμο

Από μια μικρή βάρκα στη νότια Γαλλία, δίπλα στον Ζακ-Ιβ Κουστώ, μέχρι την Αθήνα που επιθυμεί να γίνει η πρώτη Blue City, η Αλεξάνδρα Κουστώ μιλά στην κάμερα του iefimerida.

Λίγα λεπτά μετά το τέλος της ομιλίας της στο Μέγαρο Μουσικής, στο Συνέδριο Women Who Dare του Ηarper’s Bazaar, η Αλεξάνδρα Κουστώ στέκεται μπροστά στην κάμερα του iefimerida με την ίδια συγκέντρωση που είχε και στη σκηνή.

Η αφορμή για την επίσκεψή της στην Αθήνα, την παρουσία της στο Μέγαρο Μουσικής και την ομιλία της στη Βουλή των Ελληνων είναι σαφέστατη και πολλά υποσχόμενη: η ανακοίνωση της πρωτοβουλίας Blue Cities Alliance και η επιλογή της Αθήνας ως πρώτης πιλοτικής πόλης. Μια κίνηση που τοποθετεί την πόλη μέσα σε έναν νέο χάρτη εκεί όπου η σχέση με τη θάλασσα αποκτά ξανά πρακτικό βάρος. Η πρωτοβουλία θα απλωθεί στη συνέχεια από τη Βαρκελώνη ως την Σιγκαπούρη, από τη Λισαβόνα ως τη Νέα Υόρκη.

Ποια είναι η πρώτη σας ανάμνηση από τη θάλασσα;

Για μένα, η θάλασσα ήταν μέρος της ζωής μου από τότε που ήμουν μωρό. Αλλά η ανάμνηση που με σημάδεψε περισσότερο ήταν όταν ο παππούς μου με έμαθε να κάνω καταδύσεις, όταν ήμουν επτά χρονών. Ο παππούς μου ήταν ο Ζακ-Ιβ Κουστό. Με πήγε με μια μικρή βάρκα ανοιχτά της Νίκαιας και μου έδωσε τον εξοπλισμό. Δεν ήταν ακριβώς στο μέγεθός μου, οπότε ήμουν λίγο αγχωμένη. Πλησίασα στην άκρη της βάρκας, κοίταξα κάτω και φοβήθηκα. Αλλά πήρα μια βαθιά ανάσα, έκανα το βήμα και βούτηξα. Μετά από μία-δύο διστακτικές ανάσες, κατάλαβα ότι αυτό το πράγμα στο στόμα μου λειτουργούσε, μπορούσα να αναπνεύσω. Κατέβηκα λίγα μέτρα και είδα ένα όμορφο κοπάδι από μικρά ασημένια ψάρια να κινούνται γύρω μου. Ήταν μια στιγμή μαγική. Εκεί κατάλαβα ότι αυτό ήθελα να κάνω, ότι ο σκοπός μου θα ήταν για πάντα συνδεδεμένος με τη θάλασσα.

Από εκείνη τη στιγμή μέχρι σήμερα που βρίσκεστε στην Αθήνα παρουσιάζοντας το Blue Cities Alliance, τι μεσολάβησε;

Στα χρόνια που ακολούθησαν, δούλεψα σε πολλά μέρη του κόσμου. Συνεργάστηκα με μη κυβερνητικούς οργανισμούς, εργάστηκα σε διαφορετικές χώρες, είχαμε επιτυχίες αλλά και απογοητεύσεις. Συνειδητοποίησα όμως ότι το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς για τους ωκεανούς γίνεται σε διεθνές ή εθνικό επίπεδο πολιτικές, νομοθεσία, περιορισμός της ρύπανσης, απαγόρευση πρακτικών όπως το shark finning. Και τότε είδα ένα κενό: στο επίπεδο της πόλης. Οι παράκτιες πόλεις φιλοξενούν πάνω από ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους και πάνω από τρία δισεκατομμύρια αν υπολογίσουμε τις περιοχές σε ακτίνα 200 χιλιομέτρων από τη θάλασσα. Αυτές οι κοινότητες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης: άνοδος της στάθμης της θάλασσας, καταιγίδες, ακραία φαινόμενα. Και επειδή αυτές είναι οι πόλεις όπου ζούμε, αγαπάμε, μεγαλώνουμε τα παιδιά μας και χτίζουμε τις επιχειρήσεις μας, εκεί μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματική αλλαγή. Αν το πετύχουμε σε πολλές πόλεις, μπορούμε να αλλάξουμε τον κόσμο.

Γιατί επιλέξατε την Αθήνα ως την πρώτη Blue City;

Η Αθήνα είναι μια εξαιρετική πρώτη Blue City, η πιλοτική πόλη. Και είμαι πραγματικά περήφανη που ξεκινάμε από εδώ. Αν πάμε πίσω στην αρχαιότητα, οι Έλληνες είχαν πάντα μια βαθιά σχέση με τη θάλασσα. Οι ιστορίες τους, οι μύθοι τους, η αφήγησή τους για τον ωκεανό έχουν περάσει από γενιά σε γενιά. Αυτή η σύνδεση ανθρώπου και θάλασσας είναι πραγματική και έχει διατυπωθεί με μοναδικό τρόπο στην ελληνική κουλτούρα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Σήμερα, η Ελλάδα είναι ένα σύγχρονο κράτος και η Αθήνα μια σύγχρονη πόλη. Οι πολιτικές αποφάσεις που έχουν ληφθεί (όπως η απαγόρευση της μηχανότρατας σε προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές) είναι εξαιρετικά σημαντικές. Είναι μια χώρα που ήδη κάνει βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Έτσι, η Αθήνα συνδυάζει ιστορική και σύγχρονη νομιμοποίηση. Είναι το ιδανικό σημείο εκκίνησης. Μπορούμε εδώ να δημιουργήσουμε ένα μοντέλο που θα ακολουθήσουν άλλες πόλεις στον κόσμο και να περάσουμε από μια τοπική πρωτοβουλία σε ένα παγκόσμιο κίνημα.

Μπορείτε να μας δώσετε συγκεκριμένα παραδείγματα για το τι σημαίνει στην πράξη το να γίνει η Αθήνα Blue City;

Ξεκινάμε από το να αναγνωρίσουμε και να γιορτάσουμε όσα ήδη κάνει η Αθήνα για τη θάλασσα. Και είναι πολλά. Είναι σημαντικό να πούμε ότι βρισκόμαστε εδώ επειδή η Αθήνα έχει ήδη δυναμική και προοπτική. Ένα πρώτο βήμα είναι να διαμορφώσουμε ένα όραμα: πώς θέλουμε να είναι η Αθήνα το 2050; Και στη συνέχεια, να δούμε ποια έργα μπορούν να στηρίξουν αυτό το όραμα. Μερικά παραδείγματα: Πράσινα κτίρια που κάνουν την πόλη πιο ανθεκτική στη ζέστη και την κλιματική αλλαγή. Επαναφορά ποταμών στο φως, ώστε να λειτουργούν ως φυσικά «καταφύγια» και να δροσίζουν την πόλη. Αποκατάσταση παράκτιων οικοσυστημάτων Δεν γνωρίζουμε ακόμη όλες τις απαντήσεις, αλλά γνωρίζουμε ότι υπάρχουν πολλές δυνατότητες. Ο στόχος είναι η Αθήνα να γίνει πιο βιώσιμη, πιο ελκυστική για επενδύσεις, πιο ευχάριστη για τους κατοίκους της και πιο ευημερούσα. Και αυτό μπορεί να συμβεί αν αντιμετωπίσουμε τη θάλασσα ως υποδομή ως κάτι που στηρίζει την ποιότητα ζωής μας.

Κουβαλάτε μια πολύ ισχυρή κληρονομιά, την οποία κάποια στιγμή θα περάσετε και στα δικά σας παιδιά, στην επόμενη γενιά. Πώς το βιώνετε αυτό;

Η ζωή και η κληρονομιά του παππού μου είναι πολύ διαφορετική από του πατέρα μου και ακόμη πιο διαφορετική από τη δική μου. Γιατί ο κόσμος και οι ωκεανοί έχουν αλλάξει δραματικά τα τελευταία 70 χρόνια. Ο παππούς μου άλλαξε τον κόσμο δείχνοντας για πρώτη φορά τι υπάρχει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ο πατέρας μου έδωσε μια ηθική κατεύθυνση, μίλησε για την ανάγκη προστασίας των ωκεανών όταν άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια καταστροφής. Σήμερα, έχουμε χάσει το μισό της ζωής στους ωκεανούς. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξουμε εντελώς τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Δεν μπορούμε να ξαναχτίσουμε τους ωκεανούς μέσω της φιλανθρωπίας. Τους αντιμετωπίσαμε έτσι για πολύ καιρό. Πρέπει να τους δούμε ως επενδύσιμους πόρους, ως κάτι που μπορεί να δημιουργήσει πλούτο, υποδομές, υγεία και ευκαιρίες. Αυτό είναι ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο σκέψης. Και αυτό προσπαθώ να κάνω τώρα: να επαναπροσδιορίσω το πώς σκεφτόμαστε, ώστε να μπορέσουμε να επαναφέρουμε την αφθονία στους ωκεανούς. Γιατί ο παλιός τρόπος δεν λειτουργεί.