Τέλος στο βαθύ κράτος με «νομοσχέδιο Χατζηδάκη» – 14 παρεμβάσεις για μείωση γραφειοκρατίας, ενίσχυση διαφάνειας και λογοδοσίας στο Δημόσιο

Τι προβλέπει για καθημερινές συναλλαγές, Δικαιοσύνη, Κτηματολόγιο, εκκρεμότητες με την ιδιοκτησία ακινήτων

Κατατέθηκε χθες στη Βουλή το σχέδιο νόμου «Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη», το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά ρυθμίσεων με στόχο τη δραστική μείωση της γραφειοκρατίας, την επιτάχυνση των διοικητικών διαδικασιών, τον περιορισμό του κόστους και την ενίσχυση της διαφάνειας στις συναλλαγές των πολιτών με το Δημόσιο. Το νομοσχέδιο, όπως διαμορφώνεται μέχρι το μεσημέρι, αποτελεί προϊόν διϋπουργικής συνεργασίας υπό τον συντονισμό του Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, ενώ για τη σύνταξή του αξιοποιήθηκαν προτάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη, βουλευτών και πολιτών, καθώς και τα αποτελέσματα δημόσιας διαβούλευσης.

Σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις κινούνται σε τρεις κεντρικούς άξονες. Πρώτον, στη μείωση της γραφειοκρατίας και του διοικητικού κόστους, μετατοπίζοντας το βάρος της συλλογής εγγράφων από τον πολίτη στο κράτος και καταργώντας περιττές διαδικασίες. Δεύτερον, στην ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας μέσω ψηφιακών εργαλείων και ενιαίων οργάνων ελέγχου. Τρίτον, στην αποκατάσταση χρόνιων αδικιών, ιδίως σε θέματα ακίνητης περιουσίας, με σκοπό την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τη δημόσια διοίκηση.

Οι 14 συγκεκριμένες παρεμβάσεις του νομοσχεδίου

Το σχέδιο νόμου εξειδικεύει τους στόχους αυτούς μέσω 14 συγκεκριμένων παρεμβάσεων:

1. Αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση: Για έγγραφα που ήδη κατέχει το Δημόσιο, ο πολίτης θα μπορεί να υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση. Η διοικητική πράξη θα εκδίδεται άμεσα και η ακρίβεια της δήλωσης θα ελέγχεται εντός τριών μηνών. Σε περιπτώσεις ανακριβών δηλώσεων προβλέπονται αυστηρές διοικητικές και ποινικές κυρώσεις.

2. Αποχή του Δημοσίου από διεκδίκηση ακινήτων: Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, το Δημόσιο θα παύσει να διεκδικεί ακίνητα πολιτών. Αυτό αφορά περιπτώσεις όπου υπάρχουν μεταγεγραμμένοι τίτλοι (πώλησης προ του 1993 ή άλλοι προ του 1975), εγκατάσταση κατόπιν υπόδειξης αρχής (πρόσφυγες), προσωρινά παραχωρητήρια ή αγροτικά ακίνητα χωρίς οριστικούς τίτλους. Επίσης, παρέχεται η δυνατότητα αναγνώρισης κυριότητας από τα δικαστήρια για καλόπιστη και αδιατάρακτη νομή σαράντα ετών (από το 1963 έως το 2003), βάζοντας τέλος στην ανάγκη αναδρομής στην Τουρκοκρατία.

3. Ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία αιτήσεων: Οι πολίτες θα ενημερώνονται ψηφιακά για την κατάθεση του φακέλου, την αρμόδια υπηρεσία, το στάδιο της διαδικασίας και τον εκτιμώμενο χρόνο διεκπεραίωσης, με πρόβλεψη κυρώσεων για τη μη συμμόρφωση.

4. Υποβολή καταγγελιών μέσω Συμβούλου Ακεραιότητας: Ο Σύμβουλος Ακεραιότητας αναλαμβάνει τη συστηματική παρακολούθηση των καταγγελιών των πολιτών για καθυστερήσεις, κακή εξυπηρέτηση ή διαφθορά, ενημερώνοντας τον αρμόδιο υπουργό. Οι πολίτες θα παρακολουθούν την πορεία της καταγγελίας τους με μοναδικό κωδικό.

5. Μη άσκηση ενδίκων μέσων σε υποθέσεις κοινωνικής σημασίας: Το Δημόσιο δεν θα ασκεί ένδικα μέσα σε δικαστικές διαφορές που αφορούν αποζημιώσεις για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη (όχι υλικές ζημιές) σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών ή δυστυχημάτων, κατόπιν απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου.

6. Συμμόρφωση με δικαστικές αποφάσεις: Η Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου κάθε φορέα θα μεριμνά για τη συμμόρφωση της Διοίκησης με τις δικαστικές αποφάσεις, απαλλάσσοντας τους πολίτες από την ανάγκη νέων προσφυγών για την εφαρμογή τους.

7. Υποχρεωτική ανάρτηση εγκυκλίων: Οι εγκύκλιοι θα αναρτώνται υποχρεωτικά στις ιστοσελίδες των υπηρεσιών ανά θεματική ενότητα, επιπλέον της ανάρτησης στη Διαύγεια. Σε αντίθετη περίπτωση, δεν θα ισχύουν.

8. Ψηφιακή ενημέρωση ωραρίων υπηρεσιών: Θεσπίζεται υποχρέωση ανάρτησης του ωραρίου όλων των δημόσιων υπηρεσιών στις ιστοσελίδες τους, με επιβολή κυρώσεων για λανθασμένες πληροφορίες.

9. Ενιαίο όργανο εξέτασης ενστάσεων: Δημιουργείται κεντρικό όργανο ανά φορέα για την εξέταση ενδικοφανών προσφυγών, ώστε να εξασφαλίζεται η ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου.

10. Επέκταση θεσμού πιστοποιημένων επαγγελματιών: Το μοντέλο των πιστοποιημένων επαγγελματιών, που ήδη εφαρμόζεται σε φορείς όπως ο ΕΦΚΑ και το Κτηματολόγιο, θα μπορεί να επεκταθεί και σε άλλους τομείς, όπως η υποβολή αιτήσεων για αγροτικές επιδοτήσεις.

11. Αναβάθμιση ρόλου συμβολαιογράφων: Οι συμβολαιογράφοι θα λειτουργούν ως «υπηρεσία μίας στάσης» για μεταβιβάσεις ακινήτων, με διασύνδεση στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) για την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και χρήση της πλατφόρμας της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Τα έξοδα και η αμοιβή θα καταβάλλονται σε ειδικό ακατάσχετο λογαριασμό.

12. Κατάργηση υποχρεωτικής σύνταξης τοπογραφικού: Σε περιοχές με κυρωμένη πράξη εφαρμογής και λειτουργούν κτηματολόγιο, καταργείται η υποχρέωση σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος για συμβόλαια μεταβίβασης.

13. Πληρωμή φόρων κληρονομιάς/δωρεάς κατά τη μεταβίβαση: Δίνεται η δυνατότητα εξόφλησης του φόρου κληρονομιάς, δωρεάς ή γονικής παροχής κατά τη στιγμή της μεταβίβασης του ακινήτου, διευκολύνοντας όσους αδυνατούν να προκαταβάλουν τον φόρο.

14. Απελευθέρωση μεταβίβασης κατασχεμένου ακινήτου: Η ΑΑΔΕ θα μπορεί να απελευθερώνει οριστικά τη μεταβίβαση κατασχεμένου ακινήτου, διασφαλίζοντας την είσπραξη της οφειλής μέσω υποχρεωτικής παρακράτησης μέρους του τιμήματος (τουλάχιστον 25% της οφειλής ή ολόκληρο το τίμημα αν είναι μικρότερο).