Ανάλυση: Πώς ο πόλεμος με το Ιράν χτυπά ανάπτυξη και τιμές – Tο κόστος αυξάνεται όσο παρατείνεται η αναστάτωση στα Στενά Ορμούζ

Η Berenberg βλέπει για το 2026 χαμηλότερη ανάπτυξη και υψηλότερο πληθωρισμό,

Των Holger Schmieding, Felix Schmidt και Andrew Wishart

Ο πόλεμος με το Ιράν και η αναστάτωση στα Στενά του Ορμούζ επαναφέρουν στο προσκήνιο το παλιό, αλλά πάντα κρίσιμο, ερώτημα για τις οικονομίες της Δύσης: πόσο γρήγορα περνά ένα ενεργειακό σοκ από την αγορά πετρελαίου και φυσικού αερίου στην ανάπτυξη, στον πληθωρισμό και τελικά στο εισόδημα των νοικοκυριών.

Σε ανάλυσή της, η Berenberg σημειώνει ότι μέχρι τώρα η παγκόσμια οικονομία είχε επηρεαστεί περιορισμένα από τις γεωπολιτικές εντάσεις του 2026, όμως ο πόλεμος με το Ιράν ουσιαστικά έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, αυξάνοντας τον κίνδυνο να μην μπορεί να παραδοθεί στους πελάτες του ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG. Η ίδια έκθεση αναφέρει ότι οι τιμές είχαν ήδη κινηθεί στα 85 δολάρια το βαρέλι για το πετρέλαιο και στα 51 ευρώ ανά MWh για το LNG, επίπεδα που, κατά την τράπεζα, παραμένουν χαμηλότερα από εκείνα που θα μπορούσαν να εμφανιστούν σε περίπτωση παρατεταμένου αποκλεισμού.

Δύο βασικά σενάρια

Η Berenberg χτίζει δύο βασικά σενάρια. Στο ηπιότερο, που αποτελεί και το βασικό της σενάριο, θεωρεί ότι η διαταραχή θα είναι βραχύβια, με τα Στενά να ανοίγουν ξανά έως το τέλος Μαρτίου και τις τιμές ενέργειας να αποκλιμακώνονται σταδιακά προς τα προπολεμικά επίπεδα από το δεύτερο τρίμηνο και μετά. Στο δυσμενές σενάριο, αντίθετα, υποθέτει ότι ο αποκλεισμός θα διαρκέσει έξι μήνες, με το πετρέλαιο να ανεβαίνει στα 120 δολάρια το βαρέλι και το φυσικό αέριο στα 90 ευρώ ανά MWh, πριν αρχίσει η αποκλιμάκωση στις αρχές του 2027.

ΗΠΑ

Το πρώτο συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι ακόμη και μια σύντομη ενεργειακή αναστάτωση αρκεί για να χαμηλώσει τις προβλέψεις ανάπτυξης και να ανεβάσει τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό. Στο βασικό σενάριο, οι ΗΠΑ βλέπουν την ανάπτυξη του 2026 να υποχωρεί στο 2% από 2,1% πριν από τον πόλεμο, ενώ ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 3% από 2,8%. Για την Ευρωζώνη, η ανάπτυξη περιορίζεται στο 1,1% από 1,3%, ενώ ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 2,1% από 1,8%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ανάπτυξη μειώνεται στο 0,8% από 0,9% και ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 2,5% από 2,4%. Τα μεγέθη αυτά αποτυπώνονται και στο διάγραμμα της πρώτης σελίδας της έκθεσης.

Η μεγαλύτερη ανησυχία βρίσκεται ασφαλώς στο δυσμενές σενάριο. Εκεί η Berenberg εκτιμά ότι η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα υποχωρούσε στο 1,8% το 2026, με τον πληθωρισμό στο 3,5%. Στην Ευρωζώνη, το σοκ είναι πολύ βαρύτερο: η ανάπτυξη πέφτει στο 0,7% και ο πληθωρισμός ανεβαίνει στο 3,1%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ανάπτυξη περιορίζεται στο 0,6%, ενώ ο πληθωρισμός φθάνει στο 3%. Το σχετικό διάγραμμα και ο συγκεντρωτικός πίνακας προβλέψεων της τράπεζας δείχνουν καθαρά ότι η Ευρωζώνη και η Βρετανία εμφανίζονται πιο ευάλωτες από τις ΗΠΑ σε μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.

Η εξήγηση που δίνει η τράπεζα είναι ότι, παρά το γεγονός πως η Ευρώπη και η Βρετανία δεν εξαρτώνται άμεσα όσο η Ασία από τον Κόλπο, λειτουργούν μέσα σε μια παγκόσμια αγορά ενέργειας. Η Berenberg σημειώνει ότι περίπου το 12% των εισαγωγών πετρελαίου της ΕΕ και το 6% των εισαγωγών LNG προέρχονται από τη Μέση Ανατολή. Όμως, εάν φορτία που κανονικά κατευθύνονται προς την Ασία δεν μπορούν να φύγουν από τον Κόλπο, η πρόσθετη ζήτηση στη διεθνή αγορά ανεβάζει τις τιμές για όλους, ακριβώς τη στιγμή που η Ευρώπη προσπαθεί να ξαναγεμίσει τις αποθήκες αερίου για τον επόμενο χειμώνα.

Η τράπεζα εξηγεί επίσης γιατί τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται τόσο κρίσιμο σημείο για την παγκόσμια οικονομία. Σύμφωνα με την ανάλυση στη δεύτερη σελίδα, ένα ουσιαστικό κλείσιμο του περάσματος θα έβγαζε από την αγορά περίπου το 19% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και περίπου το 20% του LNG. Με δεδομένο ότι τόσο η ζήτηση όσο και η προσφορά ενέργειας είναι βραχυπρόθεσμα ανελαστικές, ακόμη και μια μεγάλη αλλά προσωρινή μείωση της διαθέσιμης προσφοράς μπορεί να οδηγήσει σε απότομο άλμα τιμών.

Για την Ευρωζώνη ειδικά, η Berenberg θεωρεί ότι στο δυσμενές σενάριο το σοκ θα έχει και χαρακτηριστικά στασιμοπληθωρισμού. Σημειώνει ότι η αβεβαιότητα, το αυξημένο ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις και η απώλεια αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών θα μπορούσαν να φέρουν την ανάπτυξη σε στασιμότητα στο δεύτερο και στο τρίτο τρίμηνο του 2026, με κίνδυνο ακόμη και ελαφράς συρρίκνωσης. Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει κοντά στο 4% ως το καλοκαίρι του 2026, πριν αρχίσει να αποκλιμακώνεται αργότερα.

Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα

Στο μέτωπο της νομισματικής πολιτικής, η έκθεση εκτιμά ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα βρεθεί σε δύσκολη θέση. Παρά την άνοδο του πληθωρισμού, η Berenberg θεωρεί πιθανότερο η ΕΚΤ να διατηρήσει το επιτόκιο καταθέσεων στο 2% ακόμη και στο δυσμενές σενάριο, επειδή θα είναι δύσκολο να αυστηροποιήσει την πολιτική της ενώ η οικονομία ασθενεί. Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η τράπεζα εκτιμά ότι σε περίπτωση παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης η Τράπεζα της Αγγλίας θα καθυστερούσε τις μειώσεις επιτοκίων κατά έναν χρόνο, καθώς ο πληθωρισμός θα έμενε στο 3% σε όλη τη διάρκεια του 2026.

Για τις ΗΠΑ, η εικόνα είναι σχετικά ηπιότερη στο σκέλος της ανάπτυξης, επειδή η χώρα είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας. Ωστόσο, η Berenberg προειδοποιεί ότι οι υψηλότερες τιμές στα καύσιμα θα ροκανίσουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και θα ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις. Στο δυσμενές σενάριο, μάλιστα, η τράπεζα βλέπει τον πληθωρισμό να κινείται προς το 4%, δημιουργώντας δύσκολες αποφάσεις για τη Fed.

Το βασικό μήνυμα της έκθεσης είναι ότι το οικονομικό αποτέλεσμα θα κριθεί κυρίως από τη διάρκεια της ενεργειακής διαταραχής. Εάν η κρίση αποκλιμακωθεί γρήγορα, το πλήγμα σε ανάπτυξη και τιμές θα είναι διαχειρίσιμο. Εάν όμως το Ορμούζ μείνει εκτός λειτουργίας για μήνες, τότε η Ευρωζώνη και το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρεθούν αντιμέτωπα με αισθητά ασθενέστερη ανάπτυξη, υψηλότερο πληθωρισμό και καθυστέρηση στη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. Αυτό ακριβώς είναι και το κεντρικό εύρημα του σεναριακού τεστ της Berenberg.

* Οι Holger Schmieding είναι επικεαλής οικονομολόγος και ανώτατοι οικονομολόγοι της γερμανικής τράπεζας Berenberg.για τους πελάτες. Η ανάλυση αποτελεί σύνοψη εκτενέστερης ανάλυσης της Berebmberg για τους πελάτης . Την ανάλυση συνυπογράφουν οι Holger Schmieding, Felix Schmidt και Andrew Wishart (οικονομολόγοι της Berenberg)